Mục lục

1. Trường hợp không thỏa thuận lãi suất – có được tính lãi không?
2. Hợp đồng vay tiền không thỏa thuận lãi suất thì có được áp dụng lãi trên nợ gốc quá hạn hay không?
3. Kiến nghị thực tiễn
- - * Đối với bên cho vay
  - * Đối với bên vay

Trong thực tế, nhiều hợp đồng vay tiền chỉ ghi nhận số tiền vay và thời hạn trả nợ, nhưng không đề cập đến lãi suất. Khi người vay chậm trả, bên cho vay thường đặt câu hỏi:

“Tôi có được yêu cầu tính lãi không? Nếu không thỏa thuận lãi suất thì pháp luật có cho áp dụng mức lãi suất mặc định không?”

Bài viết này sẽ giúp bạn làm rõ quy định pháp luật hiện hành và cách mà Tòa án xử lý khi phát sinh tranh chấp về lãi suất trong các hợp đồng vay không thỏa thuận rõ ràng về lãi.

1. Trường hợp không thỏa thuận lãi suất – có được tính lãi không?

Căn cứ theo quy định tại khoản 4 Điều 466 Bộ luật Dân sự 2015 như sau:

Nghĩa vụ trả nợ của bên vay

1. Bên vay tài sản là tiền thì phải trả đủ tiền khi đến hạn; nếu tài sản là vật thì phải trả vật cùng loại đúng số lượng, chất lượng, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

2. Trường hợp bên vay không thể trả vật thì có thể trả bằng tiền theo trị giá của vật đã vay tại địa điểm và thời điểm trả nợ, nếu được bên cho vay đồng ý.

3. Địa điểm trả nợ là nơi cư trú hoặc nơi đặt trụ sở của bên cho vay, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

4. Trường hợp vay không có lãi mà khi đến hạn bên vay không trả nợ hoặc trả không đầy đủ thì bên cho vay có quyền yêu cầu trả tiền lãi với mức lãi suất theo quy định tại khoản 2 Điều 468 của Bộ luật này trên số tiền chậm trả tương ứng với thời gian chậm trả, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác.

…

Và theo quy định tại khoản 2 Điều 357 Bộ luật Dân sự 2015 như sau:

Trách nhiệm do chậm thực hiện nghĩa vụ trả tiền

1. Trường hợp bên có nghĩa vụ chậm trả tiền thì bên đó phải trả lãi đối với số tiền chậm trả tương ứng với thời gian chậm trả.

2. Lãi suất phát sinh do chậm trả tiền được xác định theo thỏa thuận của các bên nhưng không được vượt quá mức lãi suất được quy định tại khoản 1 Điều 468 của Bộ luật này; nếu không có thỏa thuận thì thực hiện theo quy định tại khoản 2 Điều 468 của Bộ luật này.

Dẫn chiếu đến quy định tại khoản 2 Điều 468 Bộ luật Dân sự 2015 như sau:

Lãi suất

1. Lãi suất vay do các bên thỏa thuận.

Trường hợp các bên có thỏa thuận về lãi suất thì lãi suất theo thỏa thuận không được vượt quá 20%/năm của khoản tiền vay, trừ trường hợp luật khác có liên quan quy định khác. Căn cứ tình hình thực tế và theo đề xuất của Chính phủ, Ủy ban thường vụ Quốc hội quyết định điều chỉnh mức lãi suất nói trên và báo cáo Quốc hội tại kỳ họp gần nhất.

Trường hợp lãi suất theo thỏa thuận vượt quá lãi suất giới hạn được quy định tại khoản này thì mức lãi suất vượt quá không có hiệu lực.

2. Trường hợp các bên có thỏa thuận về việc trả lãi, nhưng không xác định rõ lãi suất và có tranh chấp về lãi suất thì lãi suất được xác định bằng 50% mức lãi suất giới hạn quy định tại khoản 1 Điều này tại thời điểm trả nợ.

Như vậy, theo các quy định trên thì trường hợp các bên không có thỏa thuận lãi suất trong hợp đồng vay tiền thì bên vay chỉ có nghĩa vụ trả nợ trả đủ tiền khi đến hạn mà không phát sinh có khoản lãi do các bên không có thỏa thuận.

Tuy nhiên, trong trường hợp bên vay không trả nợ hoặc trả không đủ cho bên cho vay đúng thời hạn thỏa thuận thì bên cho vay có quyền yêu cầu bên vay nợ trả tiền lãi với mức lãi suất là 10%/năm.

2. Hợp đồng vay tiền không thỏa thuận lãi suất thì có được áp dụng lãi trên nợ gốc quá hạn hay không?

Căn cứ theo quy định tại khoản 5 Điều 466 Bộ luật Dân sự 2015 như sau:

Nghĩa vụ trả nợ của bên vay

…

5. Trường hợp vay có lãi mà khi đến hạn bên vay không trả hoặc trả không đầy đủ thì bên vay phải trả lãi như sau:

a) Lãi trên nợ gốc theo lãi suất thỏa thuận trong hợp đồng tương ứng với thời hạn vay mà đến hạn chưa trả; trường hợp chậm trả thì còn phải trả lãi theo mức lãi suất quy định tại khoản 2 Điều 468 của Bộ luật này;

b) Lãi trên nợ gốc quá hạn chưa trả bằng 150% lãi suất vay theo hợp đồng tương ứng với thời gian chậm trả, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

Theo đó, trường hợp các bên có thỏa thuận về lãi suất vay trong hợp đồng vay tiền thì khi đến hạn bên vay không trả hoặc trả không đầy đủ thì bên vay phải trả lãi trên nợ gốc quá hạn chưa trả bằng 150% lãi suất vay theo hợp đồng tương ứng với thời gian chậm trả, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

Như vậy, nếu trong hợp đồng vay tiền mà các bên không có thỏa thuận lãi suất thì sẽ không được áp dụng lãi trên nợ gốc quá hạn khi đòi nợ.

3. Kiến nghị thực tiễn

* Đối với bên cho vay

– Luôn ghi rõ thỏa thuận lãi suất trong hợp đồng vay

– Trường hợp muốn miễn lãi, nên ghi rõ “không tính lãi trong thời hạn vay, nhưng nếu trễ hạn sẽ tính lãi theo pháp luật”

* Đối với bên vay

– Nếu không muốn bị tính lãi chậm trả, cần thanh toán đúng hạn

– Nếu tranh chấp phát sinh, cần thu thập tài liệu chứng minh không có thỏa thuận lãi

Khuyến nghị của Luật sư Quảng Ngãi .org

1. Bài viết nêu trên được Luật sư Quảng Ngãi .org thực hiện nhằm mục đích tham khảo, nghiên cứu khoa học, phổ biến kiến thức pháp luật.
2. Trường hợp cần giải đáp thắc mắc về vấn đề có liên quan, hoặc cần ý kiến pháp lý cho vụ việc cụ thể, vui lòng liên hệ với Luật sư Quảng Ngãi .org qua hotline 0905 333 560, Email: info@lcalawfirm.vn