Quy định về giờ làm việc của phụ nữ mang thai mới nhất: Có được về sớm 01 giờ mỗi ngày không?

Phụ nữ mang thai là đối tượng lao động được pháp luật dành nhiều cơ chế bảo vệ đặc biệt nhằm hạn chế những ảnh hưởng bất lợi đến sức khỏe của người mẹ và thai nhi. Trong đó, thời giờ làm việc bình thường, quyền được giảm giờ làm, giới hạn làm thêm giờ, làm việc ban đêm và đi công tác xa là những vấn đề người lao động và doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý.

Tuy nhiên, không phải cứ mang thai là người lao động đương nhiên được về sớm 01 giờ mỗi ngày hoặc được miễn toàn bộ việc làm thêm giờ. Mỗi quyền lợi được áp dụng theo điều kiện và thời điểm cụ thể mà pháp luật quy định.

Vậy phụ nữ mang thai được làm việc tối đa bao nhiêu giờ mỗi ngày? Mang thai từ tháng thứ mấy thì không phải làm thêm giờ, làm việc ban đêm? Trường hợp nào được giảm 01 giờ làm việc mà vẫn hưởng đủ lương? Nếu doanh nghiệp không thực hiện thì bị xử phạt như thế nào?

Bài viết dưới đây phân tích các quy định hiện hành để người lao động có thể bảo vệ quyền lợi của mình và người sử dụng lao động chủ động tuân thủ pháp luật.

1. Phụ nữ mang thai có được giảm giờ làm việc hoặc về sớm 01 giờ mỗi ngày không?

Câu trả lời là: Có, nhưng không áp dụng đối với tất cả lao động nữ mang thai.

Theo khoản 2 Điều 137 Bộ luật Lao động năm 2019, lao động nữ làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm; hoặc làm nghề, công việc có ảnh hưởng xấu tới chức năng sinh sản và nuôi con, khi mang thai và đã thông báo cho người sử dụng lao động biết thì được áp dụng một trong hai biện pháp:

  • Được chuyển sang làm công việc nhẹ hơn, an toàn hơn; hoặc
  • Được giảm bớt 01 giờ làm việc hằng ngày mà không bị cắt giảm tiền lương và quyền, lợi ích.

Chế độ này được duy trì cho đến hết thời gian nuôi con dưới 12 tháng tuổi.

Như vậy, để được hưởng quyền giảm 01 giờ làm việc mỗi ngày, người lao động cần đáp ứng các điều kiện sau:

Thứ nhất, phải thuộc nhóm công việc được pháp luật bảo vệ đặc biệt.

Không phải mọi công việc đều thuộc diện được giảm giờ làm. Người lao động phải đang làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm; hoặc công việc có ảnh hưởng xấu tới chức năng sinh sản và nuôi con theo quy định.

Đối với nhóm nghề, công việc có ảnh hưởng xấu tới chức năng sinh sản và nuôi con, cần đối chiếu danh mục do cơ quan có thẩm quyền ban hành. Không thể chỉ căn cứ vào cảm nhận chủ quan rằng công việc vất vả hoặc áp lực để yêu cầu doanh nghiệp áp dụng chế độ này.

Thứ hai, người lao động phải đang mang thai và thông báo cho người sử dụng lao động.

Việc thông báo tình trạng mang thai là điều kiện được quy định trực tiếp tại khoản 2 Điều 137 Bộ luật Lao động. Người lao động nên thông báo bằng hình thức có thể lưu lại chứng cứ, chẳng hạn gửi email, văn bản hoặc thông báo qua bộ phận nhân sự có xác nhận tiếp nhận.

Pháp luật không quy định riêng rằng mọi trường hợp đều phải nộp một loại giấy xác nhận mang thai theo mẫu thống nhất mới được hưởng quyền này. Tuy nhiên, để tránh tranh chấp về việc đã thông báo hay chưa, người lao động nên lưu giữ giấy tờ khám thai hoặc tài liệu xác nhận tình trạng mang thai khi cần thiết.

Thứ ba, người sử dụng lao động phải thực hiện biện pháp bảo vệ phù hợp.

Khi đáp ứng các điều kiện luật định, người lao động được chuyển sang công việc nhẹ hơn, an toàn hơn hoặc được giảm 01 giờ làm việc hằng ngày. Đây là cơ chế bảo vệ sức khỏe thai sản, không phải là việc doanh nghiệp tự ý cắt giảm lương hoặc trừ ngày công.

Ví dụ: Một lao động nữ đang làm công việc thuộc danh mục nghề có ảnh hưởng xấu tới chức năng sinh sản và nuôi con. Khi biết mình mang thai, người lao động thông báo cho công ty. Nếu công ty không bố trí được công việc nhẹ hơn, an toàn hơn và người lao động được áp dụng phương án giảm giờ làm thì thời gian làm việc hằng ngày phải giảm 01 giờ, đồng thời tiền lương và quyền lợi theo quy định không bị cắt giảm.

Ngược lại, một nhân viên văn phòng làm công việc thông thường, không thuộc nhóm công việc nêu tại khoản 2 Điều 137, thì không đương nhiên được nghỉ sớm 01 giờ mỗi ngày chỉ vì đang mang thai. Người lao động vẫn có thể đề nghị doanh nghiệp bố trí lịch làm việc linh hoạt hoặc giảm thời gian làm việc trên cơ sở thỏa thuận.

Quy định về giờ làm việc của phụ nữ mang thai mới nhất
Quy định về giờ làm việc của phụ nữ mang thai mới nhất

2. Phụ nữ mang thai từ tháng thứ mấy không phải làm thêm giờ, làm việc ban đêm và đi công tác xa?

Đây là quyền lợi quan trọng mà người lao động cần nắm rõ, bởi pháp luật có quy định giới hạn cụ thể theo thời điểm mang thai và địa bàn làm việc.

Theo điểm a khoản 1 Điều 137 Bộ luật Lao động năm 2019, người sử dụng lao động không được sử dụng lao động nữ mang thai làm thêm giờ, làm việc ban đêm hoặc đi công tác xa trong các trường hợp:

  • Mang thai từ tháng thứ 07 trở lên.
  • Mang thai từ tháng thứ 06 trở lên nếu làm việc ở vùng cao, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo.

Như vậy, thời điểm bắt đầu được bảo vệ theo quy định này không giống nhau trong mọi trường hợp. Người lao động mang thai từ tháng thứ 07 trở lên thuộc diện được bảo vệ; riêng người làm việc tại vùng cao, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo thì được áp dụng sớm hơn, từ tháng thứ 06 của thai kỳ.

2.1. Có được yêu cầu phụ nữ mang thai làm thêm giờ không?

Về nguyên tắc, từ tháng thứ 07 của thai kỳ, hoặc từ tháng thứ 06 nếu làm việc tại địa bàn đặc thù nêu trên, doanh nghiệp không được bố trí người lao động làm thêm giờ.

Cần phân biệt hai vấn đề:

  • Đối với lao động nữ mang thai chưa đến các mốc thời gian nói trên, việc làm thêm giờ vẫn phải tuân thủ các điều kiện chung tại Điều 107 Bộ luật Lao động, trong đó có điều kiện phải được người lao động đồng ý.
  • Khi đã đến mốc thời gian được bảo vệ theo điểm a khoản 1 Điều 137, người sử dụng lao động không được bố trí làm thêm giờ theo quy định này, không thể lấy lý do người lao động đã đồng ý để bỏ qua giới hạn bảo vệ thai sản.

Ví dụ: Một lao động nữ làm việc tại doanh nghiệp ở khu vực đô thị, đang mang thai tháng thứ 08. Công ty có kế hoạch tăng ca để hoàn thành đơn hàng. Dù người lao động đồng ý ở lại làm thêm, doanh nghiệp vẫn không được bố trí người lao động làm thêm giờ trong trường hợp này.

2.2. Giờ làm việc ban đêm được xác định như thế nào?

Theo Điều 106 Bộ luật Lao động năm 2019, giờ làm việc ban đêm được tính từ 22 giờ đến 06 giờ sáng ngày hôm sau.

Do đó, nếu lao động nữ đã mang thai từ tháng thứ 07 trở lên, người sử dụng lao động không được bố trí làm việc trong khoảng thời gian này.

Ví dụ: Một nhân viên làm việc theo ca từ 21 giờ đến 05 giờ sáng. Khi người lao động mang thai đến tháng thứ 07, doanh nghiệp phải điều chỉnh việc bố trí ca làm để không tiếp tục sử dụng người lao động làm việc ban đêm.

Quy định này không chỉ áp dụng đối với người làm việc trong nhà máy, khu công nghiệp mà còn áp dụng đối với người lao động làm việc theo ca trong các ngành nghề khác nếu thuộc phạm vi điều chỉnh của Bộ luật Lao động.

2.3. Doanh nghiệp có được yêu cầu phụ nữ mang thai đi công tác xa không?

Câu trả lời là không, khi người lao động đã đạt đến mốc thai kỳ được quy định tại điểm a khoản 1 Điều 137.

Điểm cần lưu ý là pháp luật sử dụng khái niệm “đi công tác xa”, không đồng nghĩa với việc người lao động mang thai bị cấm thực hiện mọi hoạt động di chuyển hoặc đi lại.

Việc xác định một chuyến đi có phải là công tác xa hay không cần căn cứ vào tính chất công việc, địa điểm, yêu cầu di chuyển và hoàn cảnh cụ thể. Tuy nhiên, doanh nghiệp không được lợi dụng việc điều động hoặc phân công công tác để né tránh quy định bảo vệ thai sản.

3. Giờ làm việc bình thường của phụ nữ mang thai được quy định thế nào?

Nếu không thuộc trường hợp được giảm 01 giờ làm việc theo khoản 2 Điều 137 Bộ luật Lao động, thời giờ làm việc bình thường của lao động nữ mang thai vẫn được áp dụng theo quy định chung tại Điều 105 Bộ luật này.

Theo đó, thời giờ làm việc bình thường được giới hạn như sau:

Trường hợp doanh nghiệp quy định thời giờ làm việc theo ngày:

  • Không quá 08 giờ trong một ngày.
  • Không quá 48 giờ trong một tuần.

Trường hợp doanh nghiệp quy định thời giờ làm việc theo tuần:

  • Không quá 10 giờ trong một ngày.
  • Không quá 48 giờ trong một tuần.

Nhà nước khuyến khích người sử dụng lao động thực hiện tuần làm việc 40 giờ đối với người lao động.

Như vậy, việc mang thai không tự động làm thay đổi thời giờ làm việc bình thường. Nếu người lao động không thuộc nhóm được giảm giờ làm và chưa đến thời điểm được bảo vệ khỏi làm thêm giờ, làm việc ban đêm thì vẫn thực hiện lịch làm việc theo hợp đồng, nội quy và quy định pháp luật.

Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn phải bảo đảm giới hạn thời gian làm việc tiếp xúc với yếu tố nguy hiểm, yếu tố có hại theo quy chuẩn kỹ thuật và pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động. Không thể chỉ viện dẫn giới hạn 08 giờ hoặc 10 giờ làm việc mỗi ngày để bỏ qua yêu cầu bảo vệ sức khỏe của người lao động mang thai.

4. Phụ nữ mang thai có được yêu cầu chuyển sang công việc nhẹ hơn không?

Có. Đây là một trong những biện pháp bảo vệ thai sản được quy định tại khoản 2 Điều 137 Bộ luật Lao động năm 2019.

Khi lao động nữ đang làm nghề, công việc thuộc nhóm được pháp luật xác định và thông báo về tình trạng mang thai, người sử dụng lao động phải thực hiện việc chuyển sang công việc nhẹ hơn, an toàn hơn hoặc giảm 01 giờ làm việc hằng ngày theo quy định.

Điều này có ý nghĩa đặc biệt đối với những công việc có nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe của người mẹ và sự phát triển của thai nhi, chẳng hạn công việc phải tiếp xúc với yếu tố độc hại, điều kiện lao động nguy hiểm hoặc có tính chất nặng nhọc thuộc danh mục được xác định.

Cần lưu ý rằng, việc chuyển công việc không được thực hiện theo hướng gây bất lợi cho người lao động, như hạ thấp tiền lương trái quy định, cắt giảm quyền lợi hoặc gây áp lực buộc người lao động phải nghỉ việc.

Bên cạnh đó, Điều 142 Bộ luật Lao động năm 2019 quy định về nghề, công việc có ảnh hưởng xấu tới chức năng sinh sản và nuôi con; Bộ trưởng Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội trước đây được giao ban hành danh mục nghề, công việc này. Khi áp dụng trong thực tế, cần đối chiếu danh mục hiện hành và các quy định về an toàn, vệ sinh lao động có liên quan để xác định chính xác công việc thuộc diện được bảo vệ.

Trường hợp công việc không thuộc danh mục nhưng sức khỏe thai kỳ bị ảnh hưởng thì sao?

Không phải cứ công việc không nằm trong danh mục nghề, công việc có ảnh hưởng xấu tới chức năng sinh sản và nuôi con thì doanh nghiệp được quyền bỏ qua mọi yêu cầu bảo đảm an toàn cho lao động nữ mang thai.

Nếu người lao động có tình trạng sức khỏe đặc biệt hoặc có chỉ định y tế cho thấy tiếp tục làm việc sẽ ảnh hưởng xấu đến thai nhi, cần xem xét các cơ chế pháp lý khác.

Theo Điều 138 Bộ luật Lao động năm 2019, lao động nữ mang thai nếu có xác nhận của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền về việc tiếp tục làm việc sẽ ảnh hưởng xấu tới thai nhi thì có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động hoặc tạm hoãn thực hiện hợp đồng lao động. Khi thực hiện quyền này, người lao động phải thông báo cho người sử dụng lao động kèm theo xác nhận theo quy định.

Đây là quyền riêng biệt với chế độ giảm 01 giờ làm việc tại Điều 137. Vì vậy, người lao động cần xác định đúng căn cứ pháp luật và hồ sơ y tế tương ứng với tình trạng của mình.

5. Người sử dụng lao động vi phạm quy định về giờ làm việc của phụ nữ mang thai bị phạt thế nào?

Từ ngày 10/09/2026, việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động được thực hiện theo Nghị định 283/2026/NĐ-CP.

Theo khoản 2 Điều 26 Nghị định này, người sử dụng lao động có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng nếu thực hiện một trong các hành vi liên quan đến bảo vệ lao động nữ, trong đó có:

  • Sử dụng người lao động mang thai từ tháng thứ 07 trở lên hoặc từ tháng thứ 06 trở lên nếu làm việc ở vùng cao, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo làm thêm giờ, làm việc ban đêm hoặc đi công tác xa.
  • Không thực hiện việc chuyển công việc hoặc giảm giờ làm đối với lao động nữ thuộc nhóm công việc được quy định tại khoản 2 Điều 137 Bộ luật Lao động khi người lao động đã thông báo tình trạng mang thai, trừ trường hợp hai bên có thỏa thuận khác.

Ngoài ra, khoản 2 Điều 26 còn quy định mức phạt đối với một số hành vi vi phạm khác như không cho lao động nữ nghỉ trong thời gian hành kinh, không bảo đảm thời gian nghỉ khi nuôi con dưới 12 tháng tuổi, xử lý kỷ luật lao động trái quy định hoặc sa thải, đơn phương chấm dứt hợp đồng vì lý do mang thai, nghỉ thai sản.

Lưu ý về mức phạt: Theo quy định về mức phạt áp dụng đối với tổ chức, nếu tổ chức có cùng hành vi vi phạm thì mức phạt tiền bằng 02 lần mức phạt đối với cá nhân. Vì vậy, mức phạt đối với tổ chức có thể từ 20.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng đối với các hành vi thuộc khoản 2 Điều 26 nêu trên.

Việc xử phạt không đồng nghĩa với việc người lao động mất quyền yêu cầu doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ bảo vệ thai sản. Người lao động vẫn có thể yêu cầu doanh nghiệp khắc phục vi phạm, bảo đảm quyền lợi theo hợp đồng và pháp luật; đồng thời thực hiện quyền khiếu nại, phản ánh hoặc yêu cầu cơ quan có thẩm quyền kiểm tra, xử lý khi có căn cứ.

6. Người lao động cần làm gì khi doanh nghiệp không thực hiện chế độ giờ làm việc dành cho phụ nữ mang thai?

Trong thực tế, không ít lao động nữ biết mình có quyền được giảm giờ làm hoặc không phải làm thêm giờ nhưng lại gặp khó khăn khi yêu cầu doanh nghiệp thực hiện. Một số trường hợp doanh nghiệp không bố trí công việc phù hợp, vẫn yêu cầu tăng ca hoặc cho rằng người lao động phải tự thỏa thuận với quản lý.

Để bảo vệ quyền lợi, người lao động nên thực hiện theo các bước sau:

Bước 1: Xác định chính xác quyền lợi mình được hưởng.

Cần xác định công việc đang làm có thuộc nhóm nghề, công việc được pháp luật bảo vệ hay không; thai kỳ đã đến tháng thứ 07 hoặc tháng thứ 06 trong trường hợp làm việc tại địa bàn đặc thù hay chưa; đồng thời xác định yêu cầu của mình là chuyển công việc, giảm giờ làm hay không làm thêm giờ, làm việc ban đêm.

Bước 2: Thông báo tình trạng mang thai cho người sử dụng lao động.

Đối với quyền lợi theo khoản 2 Điều 137, việc thông báo là điều kiện quan trọng. Người lao động nên thông báo bằng văn bản hoặc email cho bộ phận nhân sự, người quản lý có thẩm quyền và lưu lại chứng cứ đã gửi, đã nhận.

Bước 3: Gửi yêu cầu thực hiện chế độ bằng văn bản.

Nếu doanh nghiệp chưa thực hiện, người lao động có thể gửi văn bản đề nghị áp dụng chế độ phù hợp, nêu rõ tình trạng mang thai, công việc đang đảm nhiệm, căn cứ pháp luật và quyền lợi đề nghị doanh nghiệp bảo đảm.

Bước 4: Lưu giữ chứng cứ nếu doanh nghiệp tiếp tục vi phạm.

Các tài liệu nên được lưu giữ gồm hợp đồng lao động, bảng chấm công, bảng lương, lịch làm việc, tin nhắn hoặc email phân công làm thêm giờ, tài liệu thông báo mang thai, văn bản đề nghị điều chỉnh công việc và phản hồi của doanh nghiệp.

Bước 5: Yêu cầu cơ quan có thẩm quyền hỗ trợ, giải quyết.

Nếu doanh nghiệp không khắc phục, người lao động có thể thực hiện quyền khiếu nại, phản ánh đến cơ quan có thẩm quyền quản lý nhà nước về lao động hoặc lựa chọn phương thức giải quyết tranh chấp lao động phù hợp theo quy định pháp luật.

Việc có đầy đủ chứng cứ về tình trạng mang thai, tính chất công việc, thời gian làm việc và nội dung trao đổi với doanh nghiệp sẽ giúp việc xác định hành vi vi phạm và bảo vệ quyền lợi được thuận lợi hơn.

7. Kết luận: Phụ nữ mang thai có được nghỉ sớm 01 giờ mỗi ngày không?

Pháp luật lao động hiện hành đã thiết lập những cơ chế bảo vệ riêng đối với lao động nữ mang thai. Tuy nhiên, mỗi quyền lợi có điều kiện áp dụng khác nhau, không thể hiểu rằng tất cả phụ nữ mang thai đều được giảm giờ làm hoặc được miễn làm thêm giờ ngay từ khi bắt đầu thai kỳ.

Có thể tóm tắt các quy định quan trọng như sau:

  • Được giảm 01 giờ làm việc mỗi ngày: Áp dụng đối với lao động nữ làm nghề, công việc thuộc nhóm được quy định tại khoản 2 Điều 137, đang mang thai và đã thông báo cho người sử dụng lao động. Việc giảm giờ không bị cắt giảm tiền lương và quyền lợi theo quy định.
  • Được chuyển sang công việc nhẹ hơn, an toàn hơn: Áp dụng trong cùng điều kiện nêu trên.
  • Không phải làm thêm giờ, làm việc ban đêm, đi công tác xa: Từ tháng thứ 07 của thai kỳ; hoặc từ tháng thứ 06 nếu làm việc tại vùng cao, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo.
  • Thời giờ làm việc bình thường: Vẫn áp dụng giới hạn chung theo Điều 105 Bộ luật Lao động, trừ trường hợp được hưởng chế độ giảm giờ làm hoặc có thỏa thuận hợp pháp khác.

Từ góc độ thực tiễn, người lao động cần chủ động thông báo tình trạng mang thai và lưu giữ chứng cứ về việc thông báo, yêu cầu áp dụng chế độ. Đối với doanh nghiệp, việc rà soát tính chất công việc, bố trí thời gian làm việc phù hợp và thực hiện đúng các quyền lợi thai sản không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là trách nhiệm bảo đảm môi trường lao động an toàn, nhân văn.

Căn cứ pháp lý:

  • Bộ luật Lao động năm 2019: Điều 105, Điều 106, Điều 107, Điều 137, Điều 138 và Điều 142.
  • Nghị định 145/2020/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Bộ luật Lao động.
  • Nghị định 283/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội và người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.

Liên hệ – Luật sư Quảng Ngãi.org

LUẬT SƯ TẠI QUẢNG NGÃI
    127 Nguyễn Tự Tân, Quảng Ngãi

LUẬT SƯ TẠI TP. HỒ CHÍ MINH
    389/74/6 Lê Văn Khương, P. Hiệp Thành, Quận 12, TP. HCM

Hotline: 0905 333 560
Email: info@luatsuquangngai.org

Website:  www.LuatsuQuangNgai.org     www.LCAlawfirm.vn     www.DoanhNghiep.LuatsuQuangNgai.org

Fanpage Luật Sư Quảng Ngãi: https://www.facebook.com/luatsuquangngailca

Công ty Luật LCA                    : https://www.facebook.com/luatsugioiquangngai

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Contact Me on Zalo
0905333560