Trong thực tế, thu hồi đất luôn là vấn đề nhạy cảm, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích của người sử dụng đất. Không ít trường hợp người dân cho rằng quyết định thu hồi đất, bồi thường hoặc cưỡng chế thu hồi đất là chưa đúng quy định nên phát sinh khiếu nại.

Một trong những câu hỏi được quan tâm nhiều nhất hiện nay là: Thời hiệu khiếu nại quyết định thu hồi đất được tính từ thời điểm nào? Nếu quá thời hạn thì còn được khiếu nại hay không? Trong thời gian chờ giải quyết khiếu nại có phải chấp hành quyết định thu hồi đất hay không?

Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết các quy định mới nhất theo Luật Đất đai 2024, Luật Khiếu nại và Nghị định 102/2024/NĐ-CP để giúp người dân hiểu rõ quyền của mình khi bị thu hồi đất.

1. Người dân có quyền khiếu nại quyết định thu hồi đất hay không?

Theo Điều 237 Luật Đất đai 2024, người sử dụng đất và người có quyền, nghĩa vụ liên quan đến sử dụng đất có quyền:

• Khiếu nại quyết định hành chính về quản lý đất đai;
• Khiếu nại hành vi hành chính liên quan đến đất đai;
• Khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án theo quy định pháp luật.

Điều này đồng nghĩa:

• Nếu người dân cho rằng quyết định thu hồi đất trái pháp luật;
• Phương án bồi thường không đúng;
• Việc cưỡng chế thu hồi đất không hợp pháp;
• Hoặc quyền lợi của mình bị ảnh hưởng

thì hoàn toàn có quyền thực hiện khiếu nại hoặc khởi kiện theo đúng trình tự pháp luật.

2. Thời hiệu khiếu nại quyết định thu hồi đất là bao lâu?

2.1. Quy định pháp luật hiện hành

Theo Điều 9 Luật Khiếu nại 2011:

Thời hiệu khiếu nại là 90 ngày kể từ ngày nhận được quyết định hành chính hoặc biết được quyết định hành chính, hành vi hành chính.

Như vậy, đối với quyết định thu hồi đất:

• Người dân có 90 ngày để thực hiện quyền khiếu nại;
• Thời điểm tính bắt đầu là từ ngày nhận được quyết định thu hồi đất hoặc biết được quyết định đó.

2.2. Ví dụ thực tế

Ngày 01/8/2026, ông A nhận được quyết định thu hồi đất của UBND huyện.

Như vậy:

• Thời hiệu khiếu nại sẽ được tính từ ngày 01/8/2026;
• Ông A phải thực hiện khiếu nại chậm nhất trước ngày 30/10/2026.

2.3. Trường hợp được kéo dài thời hiệu

Pháp luật cũng quy định một số trường hợp thời gian có trở ngại khách quan sẽ không tính vào thời hiệu khiếu nại.

Cụ thể gồm:

• Ốm đau;
• Thiên tai;
• Địch họa;
• Đi công tác xa;
• Học tập ở nơi xa;
• Các trở ngại khách quan khác.

Trong các trường hợp này, người khiếu nại cần có tài liệu chứng minh để được xem xét.

3. Có thể khiếu nại những nội dung nào khi bị thu hồi đất?

Người dân có thể khiếu nại nhiều nội dung liên quan đến việc thu hồi đất, bao gồm:

• Quyết định thu hồi đất;
• Quyết định kiểm đếm bắt buộc;
• Quyết định cưỡng chế kiểm đếm;
• Quyết định cưỡng chế thu hồi đất;
• Phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư;
• Hành vi hành chính của cơ quan có thẩm quyền.

4. Khiếu nại quyết định thu hồi đất có làm dừng việc thu hồi đất không?

Đây là vấn đề nhiều người hiểu nhầm.

Theo Điều 40 Nghị định 102/2024/NĐ-CP:

Trong thời gian chưa có quyết định giải quyết khiếu nại thì người có đất bị thu hồi vẫn phải tiếp tục chấp hành quyết định thu hồi đất, quyết định cưỡng chế hoặc kiểm đếm bắt buộc.

Điều này có nghĩa:

• Việc khiếu nại không tự động làm dừng quyết định thu hồi đất;
• Người dân vẫn phải chấp hành quyết định đã có hiệu lực;
• Cơ quan chức năng vẫn có thể tiếp tục thực hiện quy trình thu hồi.

4.1. Trường hợp thu hồi đất trái pháp luật

Nếu cơ quan giải quyết khiếu nại kết luận việc thu hồi đất trái pháp luật thì:

• Phải dừng cưỡng chế nếu chưa hoàn thành;
• Hủy bỏ quyết định thu hồi đất;
• Bồi thường thiệt hại cho người dân nếu có phát sinh thiệt hại.

5. Trình tự khiếu nại quyết định thu hồi đất

5.1. Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ khiếu nại

Người khiếu nại cần chuẩn bị:

• Đơn khiếu nại;
• Quyết định thu hồi đất;
• Giấy tờ liên quan đến quyền sử dụng đất;
• Tài liệu chứng minh quyền lợi bị ảnh hưởng;
• Chứng cứ khác liên quan.

5.2. Bước 2: Nộp đơn khiếu nại

Người dân có thể:

• Nộp trực tiếp tại cơ quan ban hành quyết định;
• Gửi qua đường bưu điện;
• Thực hiện theo hình thức khác theo quy định địa phương.

5.3. Bước 3: Cơ quan có thẩm quyền giải quyết

Thông thường:

• Khiếu nại lần đầu gửi đến cơ quan ban hành quyết định;
• Nếu không đồng ý với kết quả thì khiếu nại lần hai hoặc khởi kiện ra Tòa án.

6. Có được khởi kiện ra Tòa án thay vì khiếu nại không?

Có.

Người dân có thể:

• Khiếu nại hành chính;
• Hoặc khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án theo quy định của Luật Tố tụng hành chính.

Trong nhiều trường hợp, người dân lựa chọn khởi kiện trực tiếp ra Tòa để bảo vệ quyền lợi của mình.

7. Điều kiện cưỡng chế thực hiện quyết định thu hồi đất

7.1. Nguyên tắc cưỡng chế

Theo khoản 1 Điều 89 Luật Đất đai 2024, việc cưỡng chế thu hồi đất phải bảo đảm:

• Công khai;
• Minh bạch;
• Dân chủ;
• Khách quan;
• Đúng quy định pháp luật;
• Bảo đảm trật tự, an toàn.

:contentReference[oaicite:4]{index=4}

7.2. Thời gian không được cưỡng chế

Pháp luật hiện hành quy định không thực hiện cưỡng chế:

• Từ 22 giờ đêm đến 06 giờ sáng;
• Ngày nghỉ, ngày lễ;
• 15 ngày trước và sau Tết Âm lịch;
• Các trường hợp đặc biệt ảnh hưởng an ninh, trật tự xã hội.

7.3. Điều kiện để được cưỡng chế thu hồi đất

Việc cưỡng chế chỉ được thực hiện khi có đủ các điều kiện sau:

• Quyết định thu hồi đất đã có hiệu lực;
• Người dân không chấp hành sau khi đã được vận động, thuyết phục;
• Quyết định cưỡng chế đã được niêm yết công khai;
• Người bị cưỡng chế đã nhận được quyết định cưỡng chế.

:contentReference[oaicite:5]{index=5}

8. Người dân cần lưu ý gì khi nhận quyết định thu hồi đất?

Khi nhận được quyết định thu hồi đất, người dân nên:

• Kiểm tra kỹ nội dung quyết định;
• Đối chiếu diện tích, loại đất;
• Kiểm tra phương án bồi thường;
• Chuẩn bị hồ sơ pháp lý liên quan;
• Thực hiện khiếu nại đúng thời hiệu nếu thấy quyền lợi bị ảnh hưởng.

Đặc biệt, cần lưu ý thời hiệu 90 ngày để tránh mất quyền khiếu nại.

9. Có nên tự ý cản trở việc thu hồi đất?

Người dân không nên tự ý:

• Cản trở lực lượng thi hành công vụ;
• Chống đối cưỡng chế;
• Tập trung đông người gây mất trật tự;
• Hủy hoại tài sản;
• Có hành vi vi phạm pháp luật.

Việc bảo vệ quyền lợi nên được thực hiện thông qua:

• Khiếu nại;
• Khởi kiện;
• Yêu cầu luật sư hỗ trợ pháp lý.

10. Một số câu hỏi thường gặp

10.1. Quá 90 ngày còn được khiếu nại không?

Thông thường sẽ hết thời hiệu khiếu nại, trừ trường hợp có trở ngại khách quan theo quy định pháp luật.

10.2. Khiếu nại có phải nộp phí không?

Thông thường việc khiếu nại hành chính không phải nộp án phí như khởi kiện tại Tòa án.

10.3. Khiếu nại có làm dừng cưỡng chế không?

Không. Việc khiếu nại không tự động làm dừng quyết định cưỡng chế hoặc thu hồi đất.

10.4. Có thể vừa khiếu nại vừa khởi kiện không?

Tùy từng trường hợp cụ thể và giai đoạn giải quyết vụ việc theo quy định pháp luật.

11. Kết luận

Quyền khiếu nại quyết định thu hồi đất là quyền hợp pháp của người sử dụng đất nhằm bảo vệ quyền và lợi ích của mình khi cho rằng quyết định hành chính chưa đúng quy định pháp luật.

Tuy nhiên, người dân cần đặc biệt lưu ý:

• Thời hiệu khiếu nại chỉ là 90 ngày kể từ ngày nhận hoặc biết được quyết định;
• Việc khiếu nại không làm dừng quyết định thu hồi đất;
• Cần thực hiện đúng trình tự, thủ tục để bảo vệ quyền lợi hiệu quả.

Trong các vụ việc phức tạp liên quan đến thu hồi đất, bồi thường, tái định cư hoặc cưỡng chế, người dân nên tham khảo ý kiến luật sư để được hỗ trợ pháp lý kịp thời.

12. Căn cứ pháp lý

• Luật Đất đai 2024;
• Luật Khiếu nại 2011;
• Nghị định 102/2024/NĐ-CP;
• Luật Tố tụng hành chính 2015;
• Các văn bản hướng dẫn thi hành có liên quan.