Tranh chấp ranh giới giữa các thửa đất liền kề là một trong những dạng tranh chấp đất đai phổ biến nhất hiện nay. Không ít trường hợp trong quá trình xây nhà, dựng hàng rào, làm mái che, xây ban công hoặc mở rộng công trình, một bên đã xây dựng vượt qua ranh giới và chiếm một phần diện tích đất thuộc quyền sử dụng hợp pháp của hàng xóm.

Khi phát hiện công trình xây dựng lấn sang đất của mình, người sử dụng đất hoàn toàn có quyền yêu cầu chấm dứt hành vi vi phạm, khôi phục lại ranh giới ban đầu, tháo dỡ phần công trình xây dựng trái phép và bồi thường thiệt hại nếu có. Tuy nhiên, việc xử lý phải tuân theo đúng trình tự pháp luật. Người bị lấn đất không nên tự ý phá dỡ công trình, xô xát hoặc thực hiện các hành vi quá khích vì có thể làm phát sinh trách nhiệm hành chính, dân sự hoặc hình sự.

Bài viết dưới đây phân tích cụ thể cách xác định hành vi xây nhà lấn đất, quy trình hòa giải, khởi kiện, chứng cứ cần chuẩn bị, thời hiệu yêu cầu và những lưu ý quan trọng theo Luật Đất đai năm 2024, Bộ luật Dân sự năm 2015 và pháp luật tố tụng dân sự hiện hành.

---

Căn cứ pháp lý

• Luật Đất đai năm 2024;
• Bộ luật Dân sự năm 2015;
• Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015;
• Luật Xây dựng và các văn bản hướng dẫn thi hành;
• Nghị định số 102/2024/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Đất đai;
• Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 về án phí, lệ phí Tòa án;
• Các quy định hiện hành về tổ chức và thẩm quyền của Tòa án nhân dân khu vực.

---

1. Thế nào là hàng xóm xây nhà lấn đất?

Xây nhà lấn đất là việc chủ sử dụng thửa đất liền kề xây dựng công trình vượt quá ranh giới quyền sử dụng đất hợp pháp của mình và chiếm sang một phần diện tích thuộc quyền sử dụng của thửa đất bên cạnh.

Hành vi xây lấn có thể được thể hiện dưới nhiều hình thức như:

• Xây tường nhà vượt qua mốc giới thửa đất;
• Xây móng, cột, dầm hoặc phần ngầm của công trình sang đất hàng xóm;
• Dựng hàng rào, cổng hoặc công trình phụ trên phần đất không thuộc quyền sử dụng của mình;
• Làm ban công, mái che, mái hiên hoặc đường ống vượt quá ranh giới;
• Tự ý di chuyển, phá bỏ hoặc thay đổi mốc giới giữa hai thửa đất;
• Xây dựng trên lối đi chung hoặc phần đất đã được xác lập quyền sử dụng hạn chế;
• Mở rộng công trình và chiếm một phần diện tích đất của người khác.

Ví dụ, Giấy chứng nhận của gia đình A thể hiện chiều ngang thửa đất là 5 mét. Khi xây nhà, gia đình B xây tường vượt qua ranh giới 20 cm theo chiều dài 15 mét. Phần công trình vượt ranh giới này có dấu hiệu xâm phạm quyền sử dụng đất của gia đình A.

Tuy nhiên, để kết luận có hành vi lấn đất hay không, không thể chỉ dựa vào việc đo bằng mắt thường, bức tường cũ hoặc lời trình bày của một bên. Cần đối chiếu với hồ sơ địa chính, Giấy chứng nhận, bản đồ, mốc giới, kết quả đo đạc thực tế và quá trình quản lý, sử dụng đất của các bên.

---

2. Căn cứ xác định ranh giới giữa hai thửa đất

Điều 175 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định ranh giới giữa các bất động sản liền kề được xác định theo thỏa thuận của các chủ thể hoặc theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Ranh giới cũng có thể được xác định theo tập quán hoặc theo ranh giới đã tồn tại từ 30 năm trở lên mà không có tranh chấp.

Khi xác định có xây lấn đất hay không, cần ưu tiên kiểm tra các tài liệu sau:

• Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của hai bên;
• Sơ đồ thửa đất thể hiện trên Giấy chứng nhận;
• Bản đồ địa chính và hồ sơ kỹ thuật thửa đất;
• Trích lục địa chính;
• Biên bản xác định ranh giới, mốc giới trước đây;
• Hồ sơ cấp Giấy chứng nhận;
• Hợp đồng chuyển nhượng, tặng cho, phân chia hoặc thừa kế;
• Giấy phép xây dựng và bản vẽ thiết kế được phê duyệt;
• Kết quả đo đạc hiện trạng của đơn vị có chức năng;
• Lời khai của người sử dụng đất liền kề, người làm chứng và tài liệu quản lý đất đai tại địa phương.

Trong trường hợp số liệu trên Giấy chứng nhận và hiện trạng sử dụng đất có sự chênh lệch, cơ quan có thẩm quyền hoặc Tòa án sẽ xem xét toàn bộ nguồn gốc đất, mốc giới thực tế, sai số đo đạc và hồ sơ địa chính để xác định ranh giới hợp pháp.

---

3. Hàng xóm xây nhà lấn đất có kiện được không?

Có. Khi có căn cứ xác định hàng xóm đã xây dựng công trình trên phần đất thuộc quyền sử dụng hợp pháp của mình, người bị xâm phạm có quyền khởi kiện yêu cầu Tòa án bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp.

Tùy nội dung vụ việc, người khởi kiện có thể yêu cầu Tòa án:

• Xác định ranh giới hợp pháp giữa hai thửa đất;
• Công nhận phần diện tích tranh chấp thuộc quyền sử dụng của mình;
• Buộc hàng xóm chấm dứt hành vi lấn chiếm;
• Buộc tháo dỡ phần công trình xây dựng trên đất của người khác;
• Buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu của thửa đất;
• Buộc di dời tường rào, mái che, cột, móng hoặc hạng mục xây dựng vi phạm;
• Yêu cầu bồi thường thiệt hại do việc lấn đất gây ra;
• Yêu cầu cơ quan có thẩm quyền chỉnh lý hồ sơ địa chính và Giấy chứng nhận sau khi bản án có hiệu lực;
• Yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời để ngừng việc xây dựng hoặc cấm thay đổi hiện trạng đất đang tranh chấp.

Việc có Giấy chứng nhận là chứng cứ rất quan trọng nhưng không phải chứng cứ duy nhất. Nếu chưa được cấp Giấy chứng nhận, người sử dụng đất vẫn có thể yêu cầu bảo vệ quyền lợi nếu có tài liệu chứng minh nguồn gốc và quá trình sử dụng đất hợp pháp.

---

4. Quy trình xử lý khi hàng xóm xây nhà lấn đất

Bước 1: Kiểm tra hồ sơ và đo đạc lại ranh giới

Khi phát hiện công trình có dấu hiệu lấn sang đất, người sử dụng đất nên kiểm tra ngay Giấy chứng nhận, bản đồ địa chính và mốc giới thực tế.

Có thể thực hiện một trong các biện pháp sau:

• Đề nghị Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai cung cấp trích lục hồ sơ địa chính;
• Thuê đơn vị đo đạc có chức năng đo hiện trạng;
• Đề nghị cán bộ địa chính cấp xã kiểm tra, xác minh;
• Mời các hộ giáp ranh chứng kiến việc xác định mốc giới;
• Lập vi bằng ghi nhận hiện trạng công trình nếu cần thiết.

Kết quả đo đạc cần thể hiện rõ vị trí công trình, mốc ranh, diện tích bị lấn, chiều dài, chiều rộng và sự chênh lệch so với hồ sơ địa chính.

Bước 2: Yêu cầu hàng xóm dừng xây dựng và trả lại đất

Sau khi có căn cứ ban đầu, nên gửi văn bản yêu cầu người xây dựng:

• Tạm ngừng thi công tại khu vực đang tranh chấp;
• Phối hợp đo đạc, xác định ranh giới;
• Tháo dỡ phần công trình xây lấn;
• Trả lại diện tích đã chiếm;
• Bồi thường thiệt hại nếu có.

Văn bản nên được gửi bằng phương thức có thể chứng minh việc giao nhận như thư bảo đảm, chuyển phát có ký nhận, tin nhắn, email hoặc giao trực tiếp có lập biên bản.

Đây là chứng cứ thể hiện người bị xâm phạm đã thiện chí giải quyết nhưng bên kia vẫn tiếp tục vi phạm.

Bước 3: Phản ánh hành vi xây dựng có dấu hiệu vi phạm

Nếu hàng xóm vẫn tiếp tục thi công trên phần đất đang tranh chấp, người bị ảnh hưởng có thể phản ánh đến UBND cấp xã, cơ quan quản lý xây dựng hoặc cơ quan có thẩm quyền kiểm tra trật tự xây dựng tại địa phương.

Đơn phản ánh cần kèm theo:

• Bản sao Giấy chứng nhận;
• Ảnh, video hiện trạng;
• Bản vẽ hoặc kết quả đo đạc;
• Giấy phép xây dựng của công trình nếu có thể thu thập;
• Văn bản đã yêu cầu dừng thi công;
• Tài liệu chứng minh quyền sử dụng đất.

Cơ quan quản lý có thể kiểm tra công trình có xây đúng giấy phép, đúng chỉ giới, đúng vị trí và đúng ranh giới sử dụng đất hay không. Việc xử lý vi phạm hành chính về xây dựng không thay thế cho việc giải quyết tranh chấp quyền sử dụng đất, nhưng có thể giúp ngăn chặn việc công trình tiếp tục được xây dựng và làm hậu quả nghiêm trọng hơn.

Bước 4: Hòa giải tại UBND cấp xã nơi có đất

Tranh chấp do hàng xóm xây lấn sang đất là tranh chấp về ranh giới và quyền sử dụng đất. Trước khi yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền giải quyết, các bên phải thực hiện hòa giải tại UBND cấp xã nơi có đất tranh chấp.

Người yêu cầu nộp đơn hòa giải kèm theo:

• Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất;
• Trích lục hoặc bản đồ thửa đất;
• Tài liệu đo đạc hiện trạng;
• Ảnh, video công trình lấn chiếm;
• Biên bản làm việc giữa hai bên nếu có;
• Giấy phép xây dựng hoặc bản vẽ liên quan;
• Giấy tờ chứng minh nguồn gốc và quá trình sử dụng đất.

UBND cấp xã có trách nhiệm xác minh nguyên nhân tranh chấp, thu thập tài liệu, thành lập Hội đồng hòa giải và tổ chức cuộc họp với sự tham gia của các bên.

Thời hạn hòa giải theo Luật Đất đai năm 2024 là không quá 30 ngày kể từ ngày nhận được đơn yêu cầu.

Kết quả hòa giải phải được lập thành biên bản, có xác nhận hòa giải thành hoặc không thành của UBND cấp xã.

Bước 5: Khởi kiện tại Tòa án nếu hòa giải không thành

Nếu hòa giải không thành, người bị lấn đất có quyền nộp đơn khởi kiện tại Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền đối với địa bàn nơi có bất động sản tranh chấp.

Do đây là tranh chấp liên quan trực tiếp đến bất động sản, thẩm quyền theo lãnh thổ được xác định theo nơi có đất.

---

5. Hồ sơ khởi kiện hàng xóm xây nhà lấn đất

Hồ sơ khởi kiện thường gồm:

• Đơn khởi kiện theo mẫu;
• Căn cước công dân hoặc hộ chiếu của người khởi kiện;
• Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất;
• Hồ sơ cấp Giấy chứng nhận nếu có;
• Trích lục bản đồ địa chính;
• Kết quả đo đạc hiện trạng;
• Biên bản hòa giải không thành tại UBND cấp xã;
• Ảnh, video công trình lấn chiếm;
• Vi bằng ghi nhận hiện trạng nếu có;
• Văn bản yêu cầu hàng xóm dừng xây dựng, trả lại đất;
• Tài liệu về giấy phép xây dựng và bản vẽ công trình;
• Biên bản kiểm tra của cơ quan quản lý xây dựng;
• Chứng cứ chứng minh thiệt hại nếu yêu cầu bồi thường;
• Danh sách người làm chứng;
• Đơn yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời nếu cần.

Trường hợp không thể tự thu thập bản đồ địa chính, hồ sơ cấp giấy hoặc giấy phép xây dựng của bên kia, người khởi kiện có thể đề nghị Tòa án yêu cầu cơ quan có thẩm quyền cung cấp trong quá trình giải quyết vụ án.

---

6. Có thể yêu cầu dừng thi công ngay không?

Nếu công trình đang tiếp tục xây dựng và có nguy cơ làm thay đổi hiện trạng đất, gây khó khăn cho việc thi hành án sau này, người khởi kiện có thể yêu cầu Tòa án áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời.

Các biện pháp có thể được xem xét gồm:

• Cấm thay đổi hiện trạng tài sản đang tranh chấp;
• Cấm hoặc buộc thực hiện một hành vi nhất định;
• Cấm chuyển dịch quyền về tài sản đối với tài sản đang tranh chấp;
• Tạm đình chỉ việc thi công tại phần diện tích đang có tranh chấp nếu có căn cứ pháp luật.

Người yêu cầu phải trình bày rõ tính cấp thiết và cung cấp tài liệu chứng minh nếu không ngăn chặn ngay thì quyền lợi có thể bị xâm phạm nghiêm trọng hoặc việc thi hành án sau này trở nên khó khăn.

Tùy biện pháp được yêu cầu, Tòa án có thể buộc người yêu cầu thực hiện biện pháp bảo đảm để bồi thường nếu yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời không đúng và gây thiệt hại cho bên kia.

---

7. Tòa án có buộc tháo dỡ phần nhà xây lấn không?

Nếu có đủ căn cứ xác định công trình đã xây trên phần đất thuộc quyền sử dụng hợp pháp của người khác, Tòa án có thể buộc người vi phạm:

• Tháo dỡ phần công trình xây lấn;
• Di dời tường, cột, móng hoặc phần mái vượt ranh giới;
• Khôi phục hiện trạng đất;
• Trả lại diện tích đã chiếm;
• Bồi thường thiệt hại phát sinh.

Tuy nhiên, cách giải quyết không phải lúc nào cũng giống nhau. Tòa án sẽ xem xét:

• Mức độ lấn chiếm;
• Nguyên nhân xây dựng sai ranh giới;
• Lỗi của từng bên;
• Thời điểm phát hiện vi phạm;
• Giá trị và kết cấu công trình;
• Khả năng tháo dỡ mà không ảnh hưởng đến toàn bộ công trình;
• Ý kiến, thỏa thuận của các bên;
• Quy hoạch, giấy phép xây dựng và quy định quản lý đất đai.

Nếu các bên tự nguyện thỏa thuận chuyển nhượng phần diện tích bị lấn và việc chuyển nhượng đáp ứng điều kiện pháp luật, Tòa án có thể ghi nhận sự thỏa thuận. Nhưng người bị lấn đất không bắt buộc phải bán đất chỉ vì bên kia đã xây dựng công trình.

---

8. Hàng xóm xây lấn đất có phải bồi thường không?

Nếu hành vi xây lấn gây thiệt hại thực tế, người bị xâm phạm có quyền yêu cầu bồi thường.

Thiệt hại có thể bao gồm:

• Chi phí đo đạc, xác định mốc giới hợp lý;
• Chi phí khôi phục lại hiện trạng đất;
• Thiệt hại do không thể sử dụng phần đất bị chiếm;
• Thiệt hại đối với nhà ở, hàng rào hoặc công trình hiện hữu;
• Chi phí sửa chữa, gia cố công trình;
• Thu nhập thực tế bị mất hoặc giảm sút nếu chứng minh được;
• Các thiệt hại hợp lý khác có quan hệ trực tiếp với hành vi vi phạm.

Người yêu cầu bồi thường phải chứng minh được hành vi trái pháp luật, thiệt hại thực tế, lỗi và mối quan hệ nhân quả giữa hành vi xây lấn với thiệt hại phát sinh.

---

9. Thời hiệu khởi kiện tranh chấp đất bị lấn chiếm

Khoản 3 Điều 155 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định không áp dụng thời hiệu khởi kiện đối với tranh chấp về quyền sử dụng đất theo quy định của Luật Đất đai.

Do đó, đối với yêu cầu xác định ranh giới, đòi lại phần đất bị lấn chiếm hoặc công nhận quyền sử dụng đất, về nguyên tắc không áp dụng thời hiệu khởi kiện.

Tuy nhiên, điều này không có nghĩa người bị lấn đất nên chậm trễ. Việc để công trình tồn tại trong thời gian dài có thể làm phát sinh nhiều khó khăn như:

• Hiện trạng đất thay đổi;
• Mốc giới cũ bị mất;
• Người làm chứng qua đời hoặc không còn nhớ rõ sự việc;
• Hồ sơ, tài liệu bị thất lạc;
• Công trình được chuyển nhượng cho người khác;
• Việc tháo dỡ, khôi phục hiện trạng trở nên phức tạp;
• Thiệt hại ngày càng lớn.

Vì vậy, ngay khi phát hiện dấu hiệu xây lấn, người sử dụng đất nên lập chứng cứ và yêu cầu xử lý sớm.

---

10. Có được tự ý phá dỡ phần nhà xây lấn không?

Không nên tự ý phá dỡ.

Mặc dù có quyền bảo vệ tài sản, người sử dụng đất không được tự ý đập phá tường, mái, móng hoặc kết cấu công trình của hàng xóm khi chưa có thỏa thuận hoặc quyết định của cơ quan có thẩm quyền.

Việc tự ý phá dỡ có thể dẫn đến:

• Trách nhiệm bồi thường thiệt hại;
• Xử phạt vi phạm hành chính;
• Tranh chấp dân sự mới;
• Trách nhiệm hình sự nếu cố ý làm hư hỏng tài sản có giá trị đủ mức luật định;
• Xô xát, gây thương tích hoặc mất trật tự công cộng.

Giải pháp phù hợp là yêu cầu dừng thi công, lập biên bản, phản ánh cơ quan chức năng, hòa giải và khởi kiện theo đúng trình tự.

---

11. Trường hợp hòa giải thành thì xử lý thế nào?

Nếu các bên hòa giải thành tại UBND cấp xã và thống nhất giữ nguyên ranh giới theo hồ sơ cũ, bên xây lấn phải tháo dỡ công trình, trả lại đất và thực hiện nội dung đã cam kết.

Nếu hòa giải thành dẫn đến thay đổi ranh giới, diện tích hoặc người sử dụng đất, các bên phải thực hiện thủ tục đăng ký biến động tại cơ quan đăng ký đất đai.

Thỏa thuận cần thể hiện rõ:

• Vị trí và diện tích đất tranh chấp;
• Ranh giới mới hoặc ranh giới được khôi phục;
• Thời hạn tháo dỡ công trình;
• Nghĩa vụ bồi thường;
• Chi phí đo đạc, chỉnh lý hồ sơ;
• Trách nhiệm đăng ký biến động;
• Phương án xử lý nếu một bên không thực hiện.

---

12. Án phí và chi phí khi khởi kiện

Mức án phí phụ thuộc vào nội dung tranh chấp.

Nếu chỉ yêu cầu xác định ranh giới, buộc trả lại đất hoặc tháo dỡ công trình mà không có yêu cầu thanh toán tài sản cụ thể, vụ án có thể được xác định là không có giá ngạch.

Nếu có yêu cầu bồi thường, phân chia giá trị đất, thanh toán giá trị công trình hoặc nghĩa vụ tài sản khác thì án phí có thể được tính theo giá ngạch.

Ngoài án phí, các bên có thể phải chịu:

• Chi phí đo đạc;
• Chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ;
• Chi phí định giá tài sản;
• Chi phí giám định;
• Chi phí lập vi bằng;
• Chi phí thuê luật sư;
• Chi phí thi hành án.

Tòa án sẽ quyết định bên nào phải chịu các chi phí tố tụng căn cứ vào kết quả giải quyết vụ án, yêu cầu của các bên và quy định pháp luật.

---

13. Những sai lầm thường gặp khi xử lý hàng xóm xây lấn đất

13.1. Chỉ dựa vào hàng rào cũ mà không kiểm tra hồ sơ địa chính

Hàng rào thực tế có thể đã bị dịch chuyển hoặc xây không đúng ranh giới. Cần đối chiếu hồ sơ pháp lý và đo đạc chính xác.

13.2. Tự ý phá dỡ công trình

Hành động này có thể khiến người bị lấn đất trở thành bên có hành vi vi phạm và làm vụ việc phức tạp hơn.

13.3. Không lập chứng cứ khi công trình đang xây dựng

Nếu không chụp ảnh, quay video, đo đạc hoặc lập biên bản kịp thời, việc chứng minh hiện trạng ban đầu có thể rất khó khăn.

13.4. Bỏ qua thủ tục hòa giải tại UBND cấp xã

Đối với tranh chấp trực tiếp về ranh giới và quyền sử dụng đất, biên bản hòa giải là tài liệu quan trọng để Tòa án xem xét điều kiện thụ lý.

13.5. Không yêu cầu dừng thi công kịp thời

Để công trình hoàn thiện có thể khiến việc tháo dỡ, khôi phục hiện trạng và thi hành án trở nên khó khăn hơn.

13.6. Chỉ yêu cầu trả đất mà không yêu cầu tháo dỡ công trình

Đơn khởi kiện cần nêu đầy đủ yêu cầu: xác định ranh giới, trả đất, tháo dỡ công trình, khôi phục hiện trạng và bồi thường nếu có.

13.7. Cho rằng có Sổ đỏ thì không cần đo đạc

Trong tranh chấp ranh giới, đo đạc và thẩm định tại chỗ thường là căn cứ quan trọng để xác định chính xác phần diện tích bị lấn.

---

14. Câu hỏi thường gặp

Hàng xóm chỉ xây lấn vài centimet có kiện được không?

Có. Pháp luật không quy định phải lấn chiếm đến một diện tích tối thiểu mới được khởi kiện. Chỉ cần quyền sử dụng đất hợp pháp bị xâm phạm thì người có quyền có thể yêu cầu bảo vệ.

Không có Sổ đỏ thì có đòi lại đất bị lấn được không?

Có thể. Người sử dụng đất phải cung cấp các tài liệu khác chứng minh nguồn gốc, quá trình sử dụng ổn định, ranh giới, giấy tờ mua bán, giao đất, thừa kế hoặc hồ sơ quản lý đất đai.

Hàng xóm có giấy phép xây dựng thì có được xây sang đất của tôi không?

Không. Giấy phép xây dựng không làm phát sinh quyền sử dụng đất đối với phần đất của người khác. Công trình vẫn phải xây đúng vị trí, ranh giới và quyền sử dụng đất hợp pháp.

Hàng xóm đã xây nhà xong nhiều năm thì có đòi lại đất được không?

Về nguyên tắc, tranh chấp quyền sử dụng đất không áp dụng thời hiệu khởi kiện. Tuy nhiên, cần thu thập đủ chứng cứ chứng minh ranh giới và quyền sử dụng đất.

Có thể yêu cầu hàng xóm mua lại phần đất đã xây lấn không?

Các bên có thể tự nguyện thỏa thuận chuyển nhượng nếu phần đất đáp ứng điều kiện pháp luật. Người bị lấn đất không bắt buộc phải bán nếu không đồng ý.

Nếu hàng xóm không đến hòa giải thì sao?

Nếu đã được triệu tập hợp lệ mà tiếp tục vắng mặt theo quy định, việc hòa giải có thể được xác định là không thành và UBND cấp xã lập biên bản để người có quyền tiếp tục yêu cầu giải quyết.

---

15. Dịch vụ luật sư giải quyết tranh chấp xây nhà lấn đất

Tranh chấp ranh giới thường liên quan đồng thời đến pháp luật đất đai, xây dựng, dân sự và tố tụng. Luật sư có thể hỗ trợ:

• Kiểm tra Giấy chứng nhận và hồ sơ địa chính;
• Đánh giá căn cứ xác định ranh giới;
• Hỗ trợ đo đạc, lập vi bằng và thu thập chứng cứ;
• Soạn văn bản yêu cầu dừng thi công;
• Soạn đơn hòa giải tại UBND cấp xã;
• Tham gia hòa giải, thương lượng với bên liền kề;
• Soạn đơn khởi kiện và yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời;
• Đại diện tham gia tố tụng tại Tòa án;
• Yêu cầu tháo dỡ công trình, trả lại đất và bồi thường thiệt hại;
• Hỗ trợ thủ tục thi hành án và đăng ký biến động sau khi vụ án kết thúc.

---

16. Kết luận

Khi hàng xóm xây nhà lấn sang đất, người sử dụng đất hoàn toàn có quyền yêu cầu bảo vệ quyền lợi và khởi kiện tại Tòa án nếu hòa giải không thành. Tuy nhiên, trước khi khởi kiện cần kiểm tra hồ sơ địa chính, đo đạc hiện trạng, lập chứng cứ và thực hiện thủ tục hòa giải tại UBND cấp xã nơi có đất tranh chấp.

Người bị lấn đất không nên tự ý phá dỡ công trình hoặc gây xô xát. Nếu công trình đang tiếp tục xây dựng, cần nhanh chóng yêu cầu cơ quan có thẩm quyền kiểm tra và cân nhắc đề nghị Tòa án áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời để giữ nguyên hiện trạng.

Việc chuẩn bị đúng chứng cứ, xác định đầy đủ yêu cầu khởi kiện và lựa chọn đúng cơ quan có thẩm quyền sẽ giúp quá trình giải quyết tranh chấp hiệu quả hơn, hạn chế thiệt hại và bảo vệ tốt nhất quyền sử dụng đất hợp pháp.

Liên hệ – Luật sư Quảng Ngãi.org