Lái Thử Xe Gây Tai Nạn – Ai Chịu Trách Nhiệm?

Ngày nay, khi đi mua ô tô, nhiều đại lý tổ chức chương trình lái thử xe để khách hàng trải nghiệm thực tế.
Tuy nhiên, không ít trường hợp khi đang lái thử, khách lại gây tai nạn cho người đi đường, hư hỏng tài sản hoặc thậm chí làm người khác bị thương.

Vậy, trong tình huống lái thử xe gây tai nạn, ai sẽ chịu trách nhiệm?
Bài viết này sẽ phân tích cụ thể, dễ hiểu, giúp bạn nắm rõ quyền và nghĩa vụ trong những tình huống như vậy.

---

1. Lái thử xe là gì? Quy định pháp luật liên quan

Lái thử xe là hoạt động để khách hàng trực tiếp điều khiển xe mới (hoặc xe mẫu) do đại lý cung cấp, thường có sự hướng dẫn của nhân viên bán hàng.

Hiện nay, pháp luật Việt Nam không có văn bản riêng quy định về hoạt động “lái thử xe”. Tuy nhiên, các quy định liên quan đến quyền và nghĩa vụ khi điều khiển phương tiện vẫn được áp dụng, gồm:

• Bộ luật Dân sự 2015: quy định về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng, trách nhiệm với tài sản nguy hiểm (ô tô là nguồn nguy hiểm cao độ).

• Luật Giao thông đường bộ 2008: quy định về điều kiện lái xe, tuân thủ an toàn giao thông.

• Bộ luật Hình sự 2015: quy định xử lý hình sự nếu gây hậu quả nghiêm trọng.

• Nghị định 100/2019/NĐ-CP: quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông.

➔ Như vậy, dù đang lái thử xe, người lái vẫn phải tuân thủ đầy đủ các quy định như khi điều khiển xe của mình.

---

2. Xảy ra tai nạn khi lái thử xe: Ai chịu trách nhiệm?

Trách nhiệm sẽ phân tích theo từng trường hợp, dựa trên yếu tố lỗi và mối quan hệ giữa các bên.

2.1. Người lái thử xe chịu trách nhiệm khi:

• Có lỗi khi điều khiển xe: Ví dụ như không chú ý quan sát, vượt đèn đỏ, chạy quá tốc độ, không làm chủ tốc độ, không giữ khoảng cách an toàn…

• Không có đủ điều kiện lái xe: Không có bằng lái hoặc bằng lái không phù hợp với loại xe thử.

Căn cứ pháp lý:

• Điều 585 Bộ luật Dân sự 2015: Người gây thiệt hại phải bồi thường.

• Điều 601 Bộ luật Dân sự 2015: Người trực tiếp chiếm hữu nguồn nguy hiểm cao độ (ô tô) phải bồi thường.

Ví dụ thực tế:
Anh A đi lái thử xe tại đại lý X. Trong quá trình chạy thử, anh A không chú ý, đâm vào một người đi xe máy. Khi đó, anh A sẽ phải bồi thường thiệt hại cho người bị nạn và có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu hình sự nếu thiệt hại nặng.

---

2.2. Đại lý bán xe chịu trách nhiệm khi:

• Không kiểm tra điều kiện lái xe của khách (không yêu cầu bằng lái).

• Không hướng dẫn hoặc quản lý chương trình lái thử an toàn, để khách tự ý lái xe không kiểm soát.

• Xe có lỗi kỹ thuật dẫn đến tai nạn (phanh không ăn, tay lái trục trặc…).

Căn cứ pháp lý:

• Điều 600 Bộ luật Dân sự 2015: Chủ sở hữu chịu trách nhiệm nếu nhân viên, người đại diện gây thiệt hại trong quá trình thực hiện công việc.

• Điều 601 Bộ luật Dân sự 2015: Chủ sở hữu nguồn nguy hiểm cao độ cũng chịu trách nhiệm nếu không chứng minh được đã giao xe đúng quy định.

Ví dụ thực tế:
Anh B có bằng lái đầy đủ. Đại lý Y cho anh B lái thử xe nhưng xe bị lỗi phanh. Anh B không kiểm soát được và gây tai nạn. Trong trường hợp này, đại lý Y có thể phải chịu phần lớn hoặc toàn bộ trách nhiệm vì đã giao xe không đảm bảo an toàn.

---

2.3. Trách nhiệm của bảo hiểm xe (nếu có)

• Nếu đại lý đã mua bảo hiểm vật chất xe hoặc bảo hiểm trách nhiệm dân sự cho xe lái thử, bảo hiểm sẽ bồi thường theo hợp đồng.

• Tuy nhiên, bảo hiểm có thể từ chối bồi thường nếu:

  • Người lái không có bằng lái hợp lệ.

  • Người lái vi phạm luật giao thông nghiêm trọng.

  • Xe không được phép tham gia lưu thông (ví dụ chưa đăng ký biển số).

➔ Do vậy, khi tổ chức chương trình lái thử, các đại lý thường phải mua bảo hiểm phù hợp để giảm thiểu rủi ro tài chính.

---

3. Xử lý hình sự, hành chính nếu gây hậu quả nghiêm trọng

Nếu vụ tai nạn lái thử gây thương tích nặng, chết người hoặc thiệt hại lớn về tài sản, người lái có thể bị:

• Xử lý hình sự theo Điều 260 Bộ luật Hình sự 2015 (Tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ).

• Bị phạt hành chính theo Nghị định 100/2019/NĐ-CP nếu lỗi vi phạm không đến mức truy cứu hình sự (ví dụ: phạt tiền, tước giấy phép lái xe).

Ví dụ thực tế:
Chị C lái thử xe, do không làm chủ tay lái đã đâm vào 2 người đi bộ khiến 1 người tử vong.
Khi đó, chị C có thể bị truy cứu hình sự, đối mặt với án tù từ 3 đến 10 năm tùy mức độ lỗi và hậu quả.

---

4. Kết luận

Tóm lại:

• Người lái thử xe phải chịu trách nhiệm chính nếu tai nạn xảy ra do lỗi của mình.

• Đại lý bán xe cũng có thể phải liên đới chịu trách nhiệm nếu tổ chức lái thử sai quy định hoặc giao xe không đảm bảo an toàn.

• Nếu có bảo hiểm, việc bồi thường sẽ thực hiện theo điều khoản hợp đồng bảo hiểm.

Để giảm thiểu rủi ro:

• Người lái thử phải có bằng lái hợp lệ, điều khiển cẩn trọng.

• Đại lý cần kiểm tra kỹ thông tin khách và chuẩn bị xe an toàn, đầy đủ bảo hiểm.

➔ Lái thử xe – trải nghiệm hấp dẫn, nhưng hãy lái thử một cách có trách nhiệm với bản thân và cộng đồng!