Thời gian gần đây, mạng xã hội xuất hiện trào lưu sử dụng trí tuệ nhân tạo để tạo ảnh hồ sơ ứng cử Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố. Các hình ảnh thường được thiết kế giống tài liệu hoặc áp phích vận động bầu cử, có ảnh chân dung, họ tên, chức danh, khẩu hiệu tranh cử và thông tin địa phương.

Nếu nội dung chỉ mang tính giải trí, sử dụng hình ảnh của chính người tạo, được ghi chú rõ là ảnh giả lập và không làm người xem hiểu nhầm thì chưa thể mặc nhiên kết luận là hành vi vi phạm. Ngược lại, nếu người đăng cố ý tạo dựng thông tin không có thật, mạo danh ứng viên, sử dụng hình ảnh người khác khi chưa được đồng ý hoặc làm ảnh hưởng đến danh dự, uy tín của cá nhân, cơ quan và cộng đồng dân cư thì có thể bị xử phạt hành chính, buộc gỡ bỏ nội dung, bồi thường thiệt hại hoặc bị xử lý nghiêm khắc hơn tùy tính chất vụ việc.

Bài viết dưới đây phân tích mức phạt áp dụng từ ngày 01/7/2026, điều kiện xác định hành vi vi phạm và những lưu ý khi sử dụng AI để tạo, đăng tải nội dung liên quan đến chức danh Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố.

---

Căn cứ pháp lý

• Nghị định số 174/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến điện, giao dịch điện tử và công nghệ thông tin;
• Nghị định số 185/2026/NĐ-CP quy định về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố và chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố;
• Bộ luật Dân sự năm 2015;
• Luật An ninh mạng năm 2018;
• Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở năm 2022;
• Các quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân, quyền đối với hình ảnh, danh dự, nhân phẩm và uy tín.

---

1. “Trend hồ sơ ứng cử Trưởng thôn bằng AI” là gì?

Đây là hình thức người dùng sử dụng công cụ trí tuệ nhân tạo để tạo ảnh hoặc video mô phỏng một người đang tham gia ứng cử chức danh Trưởng thôn hoặc Tổ trưởng tổ dân phố.

Nội dung thường có các đặc điểm:

• Ảnh chân dung được tạo mới hoặc chỉnh sửa bằng AI;
• Ghi họ tên, năm sinh, nghề nghiệp, địa chỉ;
• Gắn chức danh “ứng cử viên Trưởng thôn” hoặc “ứng cử viên Tổ trưởng tổ dân phố”;
• Đưa ra khẩu hiệu, chương trình hành động hoặc cam kết tranh cử;
• Thiết kế giống áp phích, hồ sơ hoặc thông báo chính thức;
• Đăng tải lên Facebook, TikTok, Zalo hoặc nền tảng mạng xã hội khác.

Bản thân việc sử dụng AI để tạo một nội dung hài hước không phải lúc nào cũng bị cấm. Vấn đề pháp lý phát sinh khi hình ảnh và thông tin được trình bày theo cách khiến người xem tin rằng đây là hồ sơ ứng cử thật, hoặc nội dung xâm phạm quyền của người có hình ảnh, cơ quan nhà nước hay cộng đồng dân cư.

---

2. Tạo hồ sơ ứng cử Trưởng thôn bằng AI có đương nhiên vi phạm không?

Không. Cần xem xét toàn bộ mục đích, nội dung, cách thể hiện, đối tượng bị ảnh hưởng và hậu quả của bài đăng.

2.1. Trường hợp thường chưa đủ căn cứ xử phạt

Một nội dung có thể chưa bị xem là cung cấp thông tin sai sự thật nếu đáp ứng đồng thời các yếu tố:

• Sử dụng hình ảnh của chính người tạo hoặc đã được chủ thể đồng ý;
• Không mạo danh cơ quan, tổ chức hoặc ứng viên có thật;
• Không gắn với một cuộc bầu cử đang được tổ chức;
• Có ghi rõ “ảnh do AI tạo”, “nội dung giả lập” hoặc “chỉ mang tính giải trí”;
• Không xúc phạm, bôi nhọ hoặc làm ảnh hưởng đến uy tín của người khác;
• Không làm người xem hiểu nhầm đây là thông báo chính thức.

2.2. Trường hợp có nguy cơ bị xử phạt

Nguy cơ pháp lý phát sinh khi người dùng:

• Tạo hồ sơ ứng cử không có thật nhưng trình bày như thông tin chính thức;
• Mạo danh ứng viên Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố;
• Dùng tên, ảnh hoặc dữ liệu cá nhân của người khác khi chưa được phép;
• Đưa thông tin sai về tư cách, đạo đức, lý lịch hoặc chương trình hành động của một người;
• Giả mạo biểu tượng, con dấu, tên cơ quan hoặc hình thức văn bản nhà nước;
• Đăng nội dung nhằm chế giễu, xúc phạm, vu khống hoặc hạ uy tín người khác;
• Phát tán nội dung trong thời điểm đang tổ chức bầu Trưởng thôn, gây hiểu nhầm hoặc tác động đến cộng đồng dân cư;
• Không gỡ bỏ nội dung vi phạm khi đã được cơ quan có thẩm quyền yêu cầu.

---

3. Đăng hồ sơ ứng cử Trưởng thôn bằng AI sai sự thật bị phạt bao nhiêu?

Theo khoản 1 Điều 95 Nghị định số 174/2026/NĐ-CP, hành vi lợi dụng mạng xã hội để cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, thông tin sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức hoặc danh dự, nhân phẩm của cá nhân bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng.

Mức phạt nêu trên được áp dụng đối với tổ chức. Trường hợp cá nhân thực hiện hành vi vi phạm tương tự thì mức phạt bằng một nửa mức phạt đối với tổ chức.

Chủ thể vi phạm	Mức phạt tiền	Biện pháp khắc phục
Cá nhân	Từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng	Buộc gỡ bỏ thông tin sai sự thật, gây nhầm lẫn hoặc vi phạm pháp luật
Tổ chức	Từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng	Buộc gỡ bỏ thông tin sai sự thật, gây nhầm lẫn hoặc vi phạm pháp luật

Như vậy, mức phạt cao nhất 30 triệu đồng chỉ áp dụng đối với tổ chức. Người dùng mạng xã hội là cá nhân có thể bị phạt tối đa 15 triệu đồng đối với hành vi thuộc khoản 1 Điều 95.

Không nên viết rằng mọi người tham gia “trend” đều chắc chắn bị phạt. Cơ quan có thẩm quyền phải xác định nội dung cụ thể có phải thông tin giả mạo, sai sự thật, vu khống hoặc xúc phạm hay không.

---

4. Khi nào nội dung AI được xem là thông tin sai sự thật hoặc gây nhầm lẫn?

Không phải nội dung nào do AI tạo cũng là “tin giả”. Việc đánh giá thường căn cứ vào cách người đăng trình bày và khả năng tiếp nhận của người xem.

Một nội dung có thể bị xác định là sai sự thật hoặc gây nhầm lẫn khi:

• Thông tin về việc ứng cử hoàn toàn không có thật;
• Người trong ảnh không đăng ký hoặc không được giới thiệu ứng cử;
• Nội dung không có chú thích đây là ảnh giả lập;
• Thiết kế mô phỏng văn bản, thông báo hoặc áp phích chính thức;
• Sử dụng tên cơ quan, địa phương, biểu tượng hoặc hình thức trình bày làm tăng tính xác thực giả tạo;
• Được đăng trong nhóm cộng đồng dân cư khiến thành viên tin rằng đây là thông tin thật;
• Người đăng biết nội dung không đúng nhưng vẫn cố ý chia sẻ rộng rãi;
• Sau khi được yêu cầu đính chính vẫn tiếp tục phát tán.

Ngược lại, nếu người đăng thể hiện rõ đây là sản phẩm hư cấu, không gắn với ứng viên hoặc cuộc bầu cử có thật và không xâm phạm quyền của người khác thì khả năng bị xem là thông tin sai sự thật sẽ thấp hơn.

---

5. Dùng hình ảnh người khác để tạo hồ sơ ứng cử giả có vi phạm không?

Có thể vi phạm quyền của cá nhân đối với hình ảnh, danh dự, nhân phẩm, uy tín và dữ liệu cá nhân.

Theo Bộ luật Dân sự năm 2015, việc sử dụng hình ảnh của cá nhân về nguyên tắc phải được người đó đồng ý, trừ các trường hợp pháp luật cho phép. Việc dùng ảnh của người khác để tạo hồ sơ ứng cử giả, đặc biệt khi gắn với nội dung chế giễu hoặc gây hiểu nhầm, có thể làm phát sinh các yêu cầu:

• Buộc chấm dứt việc sử dụng hình ảnh;
• Buộc gỡ bỏ bài đăng, ảnh hoặc video;
• Buộc cải chính hoặc xin lỗi công khai;
• Yêu cầu bồi thường thiệt hại vật chất;
• Yêu cầu bù đắp tổn thất tinh thần;
• Yêu cầu xử lý hành chính đối với hành vi cung cấp thông tin sai sự thật hoặc xúc phạm.

Việc ảnh gốc đã được đăng công khai trên mạng xã hội không đồng nghĩa bất kỳ người nào cũng được quyền lấy ảnh đó để ghép, chỉnh sửa hoặc tạo nội dung sai sự thật.

---

6. Người chia sẻ lại bài đăng có bị phạt không?

Có thể. Điều 95 Nghị định số 174/2026/NĐ-CP không chỉ điều chỉnh người trực tiếp tạo nội dung mà còn đề cập hành vi “cung cấp, chia sẻ” thông tin vi phạm.

Người chia sẻ lại có nguy cơ bị xử lý nếu:

• Biết rõ thông tin không đúng nhưng vẫn phát tán;
• Thêm lời bình luận khẳng định nội dung là thật;
• Chia sẻ vào nhóm cộng đồng làm tăng mức độ ảnh hưởng;
• Tiếp tục chia sẻ sau khi nội dung đã được đính chính;
• Việc chia sẻ kèm theo nội dung vu khống hoặc xúc phạm.

Tuy nhiên, cơ quan xử lý phải xem xét lỗi, nhận thức, phạm vi chia sẻ, tính chất nội dung và hậu quả thực tế. Không thể mặc nhiên đồng nhất mọi lượt chia sẻ với cùng một mức độ vi phạm.

---

7. Khi nào mức phạt có thể cao hơn 15 triệu đồng đối với cá nhân?

Nếu nội dung sai sự thật không chỉ dừng ở hành vi thông thường tại khoản 1 Điều 95 mà gây hậu quả nghiêm trọng hơn, hành vi có thể bị xem xét theo khoản 2 Điều 95 hoặc quy định pháp luật khác.

Ví dụ, cung cấp hoặc chia sẻ thông tin sai sự thật gây hoang mang trong Nhân dân, gây thiệt hại cho hoạt động kinh tế – xã hội, gây khó khăn cho hoạt động của cơ quan nhà nước hoặc người thi hành công vụ có thể thuộc nhóm hành vi có mức phạt cao hơn.

Ngoài xử phạt về mạng xã hội, người thực hiện còn có thể bị xem xét theo quy định về:

• Xâm phạm quyền đối với hình ảnh;
• Xâm phạm dữ liệu cá nhân;
• Vu khống hoặc làm nhục người khác;
• Giả mạo tài liệu, con dấu hoặc biểu tượng của cơ quan, tổ chức;
• Bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng;
• Trách nhiệm hình sự nếu hành vi đủ yếu tố cấu thành tội phạm.

---

8. Có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự không?

Không phải mọi bài đăng sai sự thật đều bị xử lý hình sự. Trách nhiệm hình sự chỉ đặt ra khi hành vi đáp ứng đầy đủ dấu hiệu cấu thành một tội phạm theo Bộ luật Hình sự.

Tùy nội dung và mục đích, hành vi có thể bị xem xét về:

• Tội vu khống nếu bịa đặt hoặc loan truyền điều biết rõ là sai nhằm xúc phạm nghiêm trọng danh dự, nhân phẩm hoặc gây thiệt hại đến quyền, lợi ích của người khác;
• Tội làm nhục người khác nếu nội dung xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự;
• Tội đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin mạng máy tính, mạng viễn thông nếu đáp ứng các dấu hiệu luật định;
• Các tội phạm khác nếu có hành vi giả mạo tài liệu, chiếm đoạt tài sản hoặc thực hiện mục đích trái pháp luật.

Việc xử lý hành chính hay hình sự phụ thuộc vào nội dung, lỗi, hậu quả, phạm vi lan truyền và các dấu hiệu cụ thể của từng vụ việc.

---

9. Tiêu chuẩn của Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố

Theo Nghị định số 185/2026/NĐ-CP, người đảm nhiệm chức danh Trưởng thôn hoặc Tổ trưởng tổ dân phố phải đáp ứng các nhóm tiêu chuẩn cơ bản sau:

• Là công dân Việt Nam cư trú thường xuyên tại địa bàn xã, phường hoặc đặc khu;
• Từ đủ 21 tuổi trở lên, ưu tiên người trong độ tuổi lao động;
• Có sức khỏe để thực hiện nhiệm vụ;
• Có phẩm chất đạo đức tốt, gương mẫu và có uy tín trong cộng đồng;
• Được Nhân dân tín nhiệm;
• Bản thân và gia đình chấp hành tốt chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước;
• Có kiến thức, năng lực và kinh nghiệm vận động, tổ chức Nhân dân;
• Có khả năng ứng dụng công nghệ thông tin phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ;
• Có khả năng lập kế hoạch, tổng hợp, thống kê và báo cáo;
• Không trong thời gian bị xử lý kỷ luật, bị truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc chấp hành bản án, quyết định của Tòa án.

Việc sử dụng AI để tạo hồ sơ ứng cử giả không làm phát sinh tư cách ứng viên và không thay thế quy trình bầu Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố theo pháp luật.

---

10. Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố được tổ chức như thế nào?

Thôn có Trưởng thôn, tổ dân phố có Tổ trưởng tổ dân phố. Đây là những người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố.

Việc bầu, cho thôi làm nhiệm vụ được thực hiện theo pháp luật về dân chủ ở cơ sở và các quy định hướng dẫn. Trường hợp thành lập, tổ chức lại thôn, tổ dân phố hoặc khuyết chức danh, UBND cấp xã có thể chỉ định người lâm thời để điều hành trong thời gian chưa tổ chức bầu.

Nhiệm kỳ của Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố theo quy định hiện hành là 05 năm. Trong trường hợp đặc biệt, thời gian nhiệm kỳ có thể được điều chỉnh theo thẩm quyền và điều kiện luật định.

---

11. Người bị lấy hình ảnh tạo hồ sơ ứng cử giả cần làm gì?

Khi phát hiện hình ảnh, tên hoặc thông tin của mình bị sử dụng trái phép, người bị ảnh hưởng nên thực hiện các bước sau:

Bước 1: Lưu giữ chứng cứ

• Chụp màn hình toàn bộ bài đăng;
• Lưu đường dẫn, tên tài khoản và thời gian đăng;
• Quay màn hình thể hiện lượt chia sẻ, bình luận;
• Lưu tin nhắn, phản hồi hoặc lời thừa nhận của người đăng;
• Cân nhắc lập vi bằng nếu nội dung có nguy cơ bị xóa.

Bước 2: Yêu cầu gỡ bỏ và đính chính

Gửi yêu cầu trực tiếp cho người đăng, quản trị viên nhóm và nền tảng mạng xã hội, đề nghị:

• Gỡ bài đăng;
• Ngừng sử dụng hình ảnh và dữ liệu cá nhân;
• Đính chính thông tin;
• Xin lỗi công khai nếu danh dự, uy tín bị ảnh hưởng.

Bước 3: Trình báo cơ quan có thẩm quyền

Nếu người đăng không hợp tác hoặc nội dung có mức độ nghiêm trọng, người bị ảnh hưởng có thể gửi đơn đến cơ quan công an hoặc cơ quan có thẩm quyền về thông tin và truyền thông tại địa phương.

Bước 4: Yêu cầu bồi thường hoặc khởi kiện

Nếu có thiệt hại, người bị xâm phạm có quyền yêu cầu bồi thường và bảo vệ quyền nhân thân theo Bộ luật Dân sự.

---

12. Làm thế nào để tham gia trend mà hạn chế rủi ro pháp lý?

Khi tạo nội dung bằng AI, người dùng nên:

• Chỉ sử dụng hình ảnh của mình hoặc đã được chủ thể đồng ý;
• Ghi rõ “ảnh do AI tạo”, “nội dung hư cấu” hoặc “chỉ mang tính giải trí”;
• Không sử dụng con dấu, biểu tượng hoặc tên cơ quan theo cách gây hiểu nhầm;
• Không gắn nội dung với một cuộc bầu cử có thật;
• Không bịa đặt lý lịch, hành vi hoặc phát ngôn của người khác;
• Không đăng trong nhóm cộng đồng nếu nội dung có thể bị hiểu là thông báo chính thức;
• Không dùng AI để xúc phạm, chế giễu hoặc hạ uy tín cá nhân;
• Gỡ bỏ và đính chính ngay khi phát hiện nội dung gây nhầm lẫn.

---

13. Câu hỏi thường gặp

Tạo ảnh ứng cử Trưởng thôn bằng ảnh của chính mình có bị phạt không?

Không đương nhiên bị phạt. Cần xem nội dung có được ghi rõ là hư cấu, có gây hiểu nhầm, ảnh hưởng đến hoạt động bầu cử hoặc xâm phạm quyền của người khác hay không.

Ghi chữ “ảnh AI, chỉ để vui” thì có chắc chắn không bị phạt không?

Không tuyệt đối. Dòng chú thích là yếu tố giúp hạn chế nhầm lẫn, nhưng nếu nội dung vẫn vu khống, xúc phạm, giả mạo cơ quan hoặc gây hậu quả thì vẫn có thể bị xử lý.

Dùng ảnh bạn bè để tạo hồ sơ vui có cần xin phép không?

Nên có sự đồng ý của người có hình ảnh. Nếu tự ý sử dụng và làm ảnh hưởng đến danh dự, uy tín của họ, người tạo nội dung có thể phải gỡ bỏ, xin lỗi và bồi thường.

Đăng rồi xóa ngay có còn bị phạt không?

Việc tự nguyện xóa có thể được xem xét khi đánh giá tình tiết vụ việc nhưng không đương nhiên làm mất trách nhiệm nếu hành vi vi phạm đã xảy ra và đã gây hậu quả.

Chia sẻ lại ảnh do người khác tạo có bị phạt không?

Có thể bị phạt nếu người chia sẻ biết rõ nội dung sai sự thật hoặc kèm theo lời khẳng định, vu khống, xúc phạm và tiếp tục phát tán thông tin vi phạm.

---

14. Kết luận

Từ ngày 01/7/2026, cá nhân lợi dụng mạng xã hội để cung cấp hoặc chia sẻ hồ sơ ứng cử Trưởng thôn bằng AI có nội dung giả mạo, sai sự thật, xuyên tạc, vu khống hoặc xúc phạm có thể bị phạt từ 10 triệu đồng đến 15 triệu đồng. Đối với tổ chức, mức phạt từ 20 triệu đồng đến 30 triệu đồng. Nội dung vi phạm còn bị buộc gỡ bỏ.

Tuy nhiên, không phải mọi ảnh AI theo trào lưu đều mặc nhiên vi phạm. Cần xem xét nội dung có gây nhầm lẫn, sử dụng trái phép hình ảnh, mạo danh ứng viên hoặc xâm phạm danh dự, uy tín của người khác hay không.

Để hạn chế rủi ro, người dùng cần ghi rõ nội dung do AI tạo, không mạo danh cơ quan hoặc ứng viên có thật, không sử dụng hình ảnh của người khác khi chưa được đồng ý và không đăng tải thông tin có khả năng gây hiểu nhầm trong cộng đồng dân cư.

Liên hệ – Luật sư Quảng Ngãi.org