Từ ngày 01/10/2025, việc chuẩn bị hồ sơ và thực hiện thủ tục mang thai hộ vì mục đích nhân đạo được áp dụng theo Nghị định 207/2025/NĐ-CP. Theo đó, cặp vợ chồng có nhu cầu nhờ mang thai hộ phải chuẩn bị đơn đề nghị, giấy tờ chứng minh quan hệ thân thích cùng hàng, tài liệu chứng minh người mang thai hộ đã từng sinh con và thỏa thuận mang thai hộ theo quy định. Vậy hồ sơ cụ thể gồm những gì, nộp ở đâu và trình tự thực hiện như thế nào?

Mang thai hộ vì mục đích nhân đạo là một vấn đề đặc biệt, không chỉ liên quan đến kỹ thuật hỗ trợ sinh sản mà còn tác động trực tiếp đến quyền nhân thân, quan hệ cha mẹ và con, cũng như trách nhiệm pháp lý của các bên tham gia.

Vì vậy, pháp luật quy định tương đối chặt chẽ về điều kiện, hồ sơ và trình tự thực hiện nhằm bảo đảm việc mang thai hộ xuất phát từ sự tự nguyện, không vì mục đích thương mại và bảo vệ quyền lợi của người mang thai hộ, cặp vợ chồng nhờ mang thai hộ cũng như trẻ được sinh ra.

 

1. Điều kiện để được thực hiện mang thai hộ vì mục đích nhân đạo

Trước khi chuẩn bị hồ sơ, cặp vợ chồng cần xác định mình có thuộc trường hợp được pháp luật cho phép nhờ mang thai hộ hay không.

Theo Điều 95 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, mang thai hộ vì mục đích nhân đạo được thực hiện khi đáp ứng các điều kiện cơ bản sau:

Đối với cặp vợ chồng nhờ mang thai hộ

Cặp vợ chồng phải đáp ứng đồng thời ba điều kiện:

• Có xác nhận của tổ chức y tế có thẩm quyền về việc người vợ không thể mang thai và sinh con ngay cả khi áp dụng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản.
• Vợ chồng đang không có con chung.
• Đã được tư vấn về y tế, pháp lý và tâm lý.

Như vậy, không phải mọi trường hợp vô sinh, hiếm muộn đều đương nhiên được nhờ mang thai hộ. Điều kiện quan trọng là người vợ không thể mang thai và sinh con ngay cả khi đã áp dụng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản, đồng thời phải có xác nhận của cơ sở y tế có thẩm quyền.

Đối với người được nhờ mang thai hộ

Người mang thai hộ phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo khoản 3 Điều 95 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, bao gồm:

• Là người thân thích cùng hàng của bên vợ hoặc bên chồng nhờ mang thai hộ.
• Đã từng sinh con và chỉ được mang thai hộ một lần.
• Ở độ tuổi phù hợp và có xác nhận của tổ chức y tế có thẩm quyền về khả năng mang thai hộ.
• Trường hợp có chồng thì phải có sự đồng ý bằng văn bản của người chồng.
• Đã được tư vấn về y tế, pháp lý và tâm lý.

Cần lưu ý, người mang thai hộ không bắt buộc phải là phụ nữ đã kết hôn. Phụ nữ độc thân vẫn có thể mang thai hộ nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện pháp luật.

2. Hồ sơ đề nghị thực hiện kỹ thuật mang thai hộ vì mục đích nhân đạo gồm những gì?

Theo Điều 14 Nghị định 207/2025/NĐ-CP, cặp vợ chồng nhờ mang thai hộ phải chuẩn bị hồ sơ và gửi đến cơ sở khám bệnh, chữa bệnh được phép thực hiện kỹ thuật mang thai hộ vì mục đích nhân đạo.

Hồ sơ gồm các giấy tờ sau:

2.1. Đơn đề nghị thực hiện kỹ thuật mang thai hộ vì mục đích nhân đạo

Cặp vợ chồng nhờ mang thai hộ phải lập đơn đề nghị thực hiện kỹ thuật mang thai hộ theo mẫu quy định tại Phụ lục II ban hành kèm theo Nghị định 207/2025/NĐ-CP.

Đơn đề nghị là tài liệu thể hiện nguyện vọng của cặp vợ chồng và yêu cầu được cơ sở y tế xem xét thực hiện kỹ thuật mang thai hộ.

Khi kê khai, các thông tin về nhân thân, tình trạng hôn nhân và người được lựa chọn mang thai hộ cần được thể hiện đầy đủ, chính xác, thống nhất với giấy tờ liên quan.

Việc sử dụng đúng biểu mẫu và kê khai đầy đủ thông tin giúp hạn chế tình trạng hồ sơ phải bổ sung, chỉnh sửa do sai sót về hình thức hoặc nội dung.

2.2. Giấy tờ chứng minh quan hệ thân thích cùng hàng giữa hai bên

Đây là một trong những nhóm giấy tờ quan trọng nhất trong hồ sơ mang thai hộ.

Theo quy định, người được nhờ mang thai hộ phải là người thân thích cùng hàng của bên vợ hoặc bên chồng nhờ mang thai hộ. Vì vậy, các bên phải có tài liệu chứng minh mối quan hệ này.

Hồ sơ có thể sử dụng:

• Bản xác nhận của Ủy ban nhân dân cấp xã nơi thường trú của bên mang thai hộ hoặc bên nhờ mang thai hộ; hoặc
• Giấy tờ tự chứng minh quan hệ thân thích cùng hàng trên cơ sở giấy tờ hộ tịch có liên quan được công chứng, chứng thực theo quy định.

Trên thực tế, việc chứng minh quan hệ thân thích có thể cần đối chiếu nhiều giấy tờ hộ tịch của các thành viên trong gia đình, chẳng hạn giấy khai sinh, giấy tờ thể hiện thông tin cha mẹ và những tài liệu có liên quan.

Ví dụ: Người vợ muốn nhờ em gái ruột mang thai hộ. Để chứng minh quan hệ chị em ruột, các bên có thể sử dụng giấy khai sinh của hai người thể hiện có cùng cha, mẹ hoặc tài liệu hộ tịch hợp pháp khác chứng minh quan hệ này.

Trường hợp giấy tờ hộ tịch bị mất, thông tin không thống nhất hoặc có thay đổi qua các thời kỳ, các bên nên kiểm tra và hoàn thiện tài liệu trước khi nộp hồ sơ.

Cần lưu ý rằng không phải cứ có quan hệ họ hàng hoặc quen biết trong gia đình là đủ điều kiện. Quan hệ thân thích phải thuộc phạm vi pháp luật quy định.

2.3. Giấy tờ chứng minh người mang thai hộ đã từng sinh con

Theo Điều 95 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, người được nhờ mang thai hộ phải là người đã từng sinh con.

Do đó, hồ sơ phải có tài liệu chứng minh điều kiện này. Theo Điều 14 Nghị định 207/2025/NĐ-CP, giấy tờ có thể sử dụng gồm:

• Giấy khai sinh của con người mang thai hộ;
• Giấy chứng sinh của con người mang thai hộ; hoặc
• Bản xác nhận của Ủy ban nhân dân cấp xã nơi người mang thai hộ cư trú.

Đây là điều kiện nhằm bảo đảm người mang thai hộ đã từng trải qua quá trình mang thai, sinh con. Tuy nhiên, việc từng sinh con không đồng nghĩa với việc người phụ nữ đương nhiên đủ sức khỏe để tiếp tục mang thai hộ.

Khả năng mang thai hộ vẫn phải được cơ sở y tế có thẩm quyền đánh giá và xác nhận theo quy định.

2.4. Thỏa thuận về mang thai hộ vì mục đích nhân đạo

Thỏa thuận mang thai hộ là tài liệu có ý nghĩa đặc biệt quan trọng vì xác lập quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của các bên trong suốt quá trình thực hiện.

Theo Điều 96 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, thỏa thuận về mang thai hộ vì mục đích nhân đạo phải được lập thành văn bản và có công chứng.

Nội dung thỏa thuận cần thể hiện những vấn đề cơ bản sau:

• Thông tin đầy đủ của bên nhờ mang thai hộ và bên mang thai hộ.
• Cam kết thực hiện quyền, nghĩa vụ theo quy định pháp luật về mang thai hộ.
• Việc giải quyết hậu quả trong trường hợp xảy ra tai biến sản khoa.
• Trách nhiệm hỗ trợ, bảo đảm sức khỏe sinh sản cho người mang thai hộ trong thời gian mang thai và sinh con.
• Việc nhận con của bên nhờ mang thai hộ.
• Quyền và nghĩa vụ của các bên đối với trẻ trong trường hợp trẻ chưa được giao cho bên nhờ mang thai hộ.
• Trách nhiệm dân sự khi một hoặc cả hai bên vi phạm cam kết.

Trường hợp người mang thai hộ hoặc bên nhờ mang thai hộ có chồng, vợ thì cần đặc biệt lưu ý các quy định về sự đồng ý và việc ủy quyền theo Điều 96 Luật Hôn nhân và gia đình.

Không nên chỉ lập một giấy cam kết đơn giản với nội dung chung chung như đồng ý mang thai hộ và giao con sau khi sinh. Thỏa thuận cần dự liệu những tình huống có thể phát sinh, đặc biệt là tai biến sản khoa, chi phí chăm sóc sức khỏe, việc giao nhận con và trách nhiệm khi một bên thay đổi ý chí.

3. Thủ tục thực hiện mang thai hộ vì mục đích nhân đạo

Sau khi chuẩn bị hồ sơ, cặp vợ chồng nhờ mang thai hộ gửi hồ sơ đến cơ sở khám bệnh, chữa bệnh được phép thực hiện kỹ thuật mang thai hộ vì mục đích nhân đạo.

Trình tự thực hiện cơ bản như sau:

Bước 1: Chuẩn bị và nộp hồ sơ

Cặp vợ chồng nhờ mang thai hộ chuẩn bị đầy đủ các giấy tờ theo Điều 14 Nghị định 207/2025/NĐ-CP, sau đó gửi đến cơ sở khám bệnh, chữa bệnh được phép thực hiện kỹ thuật mang thai hộ.

Các bên nên rà soát kỹ thông tin cá nhân, giấy tờ chứng minh quan hệ thân thích, giấy tờ chứng minh người mang thai hộ đã từng sinh con và thỏa thuận mang thai hộ trước khi nộp.

Việc chuẩn bị đầy đủ hồ sơ ngay từ đầu giúp hạn chế thời gian bổ sung, chỉnh sửa và tránh phát sinh vướng mắc trong quá trình xem xét.

Bước 2: Cơ sở y tế khám sức khỏe và đánh giá điều kiện

Sau khi tiếp nhận hồ sơ, cơ sở y tế tiến hành kiểm tra, đánh giá các điều kiện chuyên môn đối với người mang thai hộ và cặp vợ chồng nhờ mang thai hộ.

Nội dung xem xét bao gồm:

• Khám sức khỏe cho người mang thai hộ.
• Khám sức khỏe cho cặp vợ chồng nhờ mang thai hộ.
• Xác nhận tình trạng người vợ không thể mang thai và sinh con ngay cả khi áp dụng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản.
• Xác nhận khả năng mang thai hộ của người phụ nữ được lựa chọn.

Đây là bước quan trọng nhằm bảo đảm việc thực hiện kỹ thuật mang thai hộ không gây nguy hiểm cho sức khỏe của người phụ nữ và trẻ được sinh ra.

Cần phân biệt việc chuẩn bị giấy tờ chứng minh người mang thai hộ đã từng sinh con với việc xác nhận khả năng mang thai hộ. Hai nội dung này có mục đích khác nhau và đều cần được đáp ứng.

Bước 3: Tư vấn y tế, tâm lý và pháp lý

Nếu các bên đáp ứng điều kiện sức khỏe, cơ sở y tế thực hiện việc tư vấn về y tế, tâm lý và pháp lý.

Nội dung tư vấn giúp các bên hiểu rõ:

• Quy trình thực hiện kỹ thuật mang thai hộ.
• Những rủi ro có thể xảy ra trong quá trình mang thai và sinh con.
• Quyền và nghĩa vụ của người mang thai hộ.
• Quyền và nghĩa vụ của cặp vợ chồng nhờ mang thai hộ.
• Trách nhiệm chăm sóc, nuôi dưỡng và giao nhận con.
• Những vấn đề pháp lý có thể phát sinh nếu một bên không thực hiện đúng cam kết.

Đây không phải thủ tục mang tính hình thức. Việc tư vấn giúp các bên có đầy đủ thông tin trước khi quyết định thực hiện, đồng thời hạn chế tranh chấp trong tương lai.

Bước 4: Thực hiện kỹ thuật mang thai hộ

Sau khi hoàn tất việc đánh giá điều kiện sức khỏe và tư vấn theo quy định, cơ sở y tế tiến hành kỹ thuật mang thai hộ vì mục đích nhân đạo.

Về nguyên tắc, kỹ thuật được thực hiện bằng cách lấy noãn của người vợ và tinh trùng của người chồng để thụ tinh trong ống nghiệm, sau đó chuyển phôi vào tử cung của người phụ nữ tự nguyện mang thai hộ.

Việc thực hiện kỹ thuật phải do cơ sở khám bệnh, chữa bệnh được phép thực hiện theo quy định chuyên ngành.

4. Trường hợp không đủ điều kiện sức khỏe, cơ sở y tế giải quyết thế nào?

Không phải mọi hồ sơ đề nghị mang thai hộ đều được chấp thuận thực hiện kỹ thuật.

Trong quá trình khám và đánh giá, nếu người mang thai hộ hoặc cặp vợ chồng nhờ mang thai hộ không đáp ứng điều kiện sức khỏe theo quy định, cơ sở y tế phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do từ chối thực hiện kỹ thuật mang thai hộ.

Theo quy định tại Điều 14 Nghị định 207/2025/NĐ-CP, thời hạn trả lời trong trường hợp này là 10 ngày làm việc.

Điều này có nghĩa, việc chuẩn bị đầy đủ giấy tờ hành chính chưa đồng nghĩa với việc chắc chắn được thực hiện kỹ thuật. Điều kiện sức khỏe của các bên vẫn là yếu tố bắt buộc phải được đánh giá.

Ví dụ: Người được lựa chọn mang thai hộ có quan hệ thân thích đúng quy định, đã từng sinh con và hoàn toàn tự nguyện. Tuy nhiên, qua thăm khám, cơ sở y tế xác định người này có bệnh lý hoặc yếu tố nguy cơ khiến việc mang thai có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe. Khi đó, cơ sở y tế có thể từ chối thực hiện kỹ thuật và phải trả lời bằng văn bản, nêu rõ lý do theo thời hạn luật định.

Trong trường hợp này, các bên không được tự ý tìm đến cơ sở y tế không đủ điều kiện hoặc thực hiện kỹ thuật ngoài quy trình pháp luật cho phép.

5. Những vấn đề cần lưu ý khi chuẩn bị hồ sơ mang thai hộ

Từ quy định pháp luật và thực tiễn thực hiện, có thể thấy một số sai sót thường gặp có thể khiến hồ sơ bị vướng mắc hoặc không đủ điều kiện thực hiện.

5.1. Không chứng minh được quan hệ thân thích cùng hàng

Đây là vấn đề cần kiểm tra ngay từ đầu. Người được nhờ mang thai hộ phải thuộc nhóm thân thích cùng hàng theo quy định, không phải bất kỳ người thân hoặc người quen nào cũng có thể được lựa chọn.

Nếu giấy khai sinh hoặc giấy tờ hộ tịch không thể hiện đầy đủ mối quan hệ, các bên cần kiểm tra khả năng xin xác nhận hoặc bổ sung tài liệu chứng minh hợp pháp.

5.2. Người mang thai hộ chưa từng sinh con hoặc đã từng mang thai hộ

Người phụ nữ chưa từng sinh con không đủ điều kiện để mang thai hộ. Tương tự, người đã từng mang thai hộ một lần cũng không được tiếp tục thực hiện việc mang thai hộ lần thứ hai.

Đây là điều kiện pháp lý độc lập, không thể thay thế bằng sự tự nguyện của các bên hoặc bằng cam kết riêng.

5.3. Thỏa thuận mang thai hộ không được lập đúng hình thức

Thỏa thuận mang thai hộ phải được lập thành văn bản và công chứng theo Điều 96 Luật Hôn nhân và gia đình.

Các bên không nên chủ quan cho rằng chỉ cần có sự đồng ý của người mang thai hộ và gia đình là đủ. Nếu thỏa thuận không đáp ứng yêu cầu pháp luật, việc thực hiện và giải quyết tranh chấp sau này có thể gặp nhiều khó khăn.

5.4. Nhầm lẫn giữa chi phí thực tế và tiền công mang thai hộ

Mang thai hộ vì mục đích nhân đạo không được thực hiện vì mục đích thương mại. Tuy nhiên, bên nhờ mang thai hộ vẫn có trách nhiệm chi trả các chi phí thực tế để bảo đảm việc chăm sóc sức khỏe sinh sản theo quy định.

Các bên cần xác định rõ khoản chi phí nào là chi phí y tế, chăm sóc sức khỏe hợp lý và khoản nào có bản chất là tiền công để tránh vi phạm quy định cấm mang thai hộ vì mục đích thương mại.

5.5. Không dự liệu tình huống phát sinh sau khi trẻ được sinh ra

Các bên cần thống nhất rõ trách nhiệm chăm sóc, nuôi dưỡng, giao nhận con và cách giải quyết khi có tai biến sản khoa hoặc một bên không thực hiện cam kết.

Theo Điều 94 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, trẻ sinh ra trong trường hợp mang thai hộ vì mục đích nhân đạo là con chung của vợ chồng nhờ mang thai hộ kể từ thời điểm được sinh ra. Vì vậy, việc giao nhận con không làm thay đổi nguyên tắc xác định quan hệ cha mẹ và con theo luật định.

6. Luật sư tư vấn hồ sơ, thủ tục mang thai hộ vì mục đích nhân đạo

Mang thai hộ vì mục đích nhân đạo là thủ tục có sự tham gia của nhiều chủ thể và đòi hỏi sự phối hợp giữa yếu tố y tế, pháp lý và tâm lý. Một sai sót trong việc xác định điều kiện của người mang thai hộ, chứng minh quan hệ thân thích hoặc lập thỏa thuận có thể dẫn đến việc hồ sơ không đáp ứng yêu cầu.

Trước khi thực hiện, các bên nên rà soát kỹ điều kiện pháp lý và thống nhất đầy đủ quyền, nghĩa vụ của mỗi người.

Luật sư có thể hỗ trợ:

• Kiểm tra điều kiện pháp lý của cặp vợ chồng nhờ mang thai hộ.
• Rà soát điều kiện của người được lựa chọn mang thai hộ.
• Tư vấn cách chứng minh quan hệ thân thích cùng hàng.
• Kiểm tra và hoàn thiện hồ sơ, giấy tờ liên quan.
• Soạn thảo, rà soát thỏa thuận mang thai hộ vì mục đích nhân đạo.
• Tư vấn quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của các bên khi phát sinh tranh chấp.

Việc tư vấn pháp lý nên được thực hiện trước khi các bên ký kết thỏa thuận và tiến hành kỹ thuật hỗ trợ sinh sản, nhằm bảo đảm quá trình mang thai hộ được thực hiện đúng quy định và hạn chế rủi ro pháp lý.

Căn cứ pháp lý:

• Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, đặc biệt các Điều 94, 95, 96, 97, 98 và 100.
• Nghị định 207/2025/NĐ-CP ngày 15/7/2025 của Chính phủ quy định về sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản và điều kiện mang thai hộ vì mục đích nhân đạo, có hiệu lực từ ngày 01/10/2025.

Liên hệ – Luật sư Quảng Ngãi.org