Việc quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy là một trong những biện pháp quan trọng nhằm phòng ngừa tái sử dụng, hạn chế nguy cơ phát sinh tội phạm và bảo đảm trật tự, an toàn xã hội. Tuy nhiên, nhiều người vẫn nhầm lẫn giữa quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy, cai nghiện bắt buộc và xử lý hình sự.

Trên thực tế, không phải mọi trường hợp sử dụng trái phép chất ma túy đều bị xử lý hình sự hoặc bị đưa đi cai nghiện bắt buộc. Tùy từng trường hợp, người sử dụng trái phép chất ma túy có thể bị áp dụng biện pháp quản lý tại địa phương theo quy định của Luật Phòng, chống ma túy năm 2021 và các văn bản hướng dẫn thi hành.

Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ quy định hiện hành về việc quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy, thời hạn quản lý, quyền và nghĩa vụ của người bị quản lý cũng như trình tự xác minh nơi cư trú theo quy định pháp luật.

---

1. Quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy là gì?

Theo Điều 23 Luật Phòng, chống ma túy năm 2021, quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy là biện pháp phòng ngừa nhằm giúp người sử dụng trái phép chất ma túy không tiếp tục sử dụng trái phép chất ma túy, đồng thời phòng ngừa việc thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật.

Đây là biện pháp quản lý hành chính mang tính giáo dục, hỗ trợ và phòng ngừa, không phải là hình thức xử phạt hay biện pháp cưỡng chế cai nghiện.

Mục đích của việc quản lý gồm:

• Ngăn ngừa việc tiếp tục sử dụng trái phép chất ma túy.
• Giúp người sử dụng sớm tiếp cận các biện pháp tư vấn, hỗ trợ.
• Hạn chế nguy cơ phát sinh tội phạm và vi phạm pháp luật.
• Bảo đảm trật tự, an toàn xã hội tại địa phương.

---

2. Người sử dụng trái phép chất ma túy bị quản lý tại địa phương như thế nào?

Theo Điều 23 Luật Phòng, chống ma túy 2021, việc quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy tại địa phương bao gồm các nội dung sau:

2.1. Tư vấn, giáo dục và hỗ trợ

Cơ quan có thẩm quyền phối hợp với gia đình, tổ chức, đoàn thể và chính quyền địa phương thực hiện việc:

• Tư vấn tâm lý.
• Giáo dục pháp luật.
• Động viên từ bỏ việc sử dụng ma túy.
• Hỗ trợ hòa nhập cộng đồng.
• Giúp người sử dụng tiếp cận các chương trình cai nghiện khi cần thiết.

Đây là nội dung quan trọng nhằm giảm nguy cơ tái sử dụng và hạn chế phát sinh các hành vi vi phạm pháp luật.

2.2. Xét nghiệm chất ma túy trong cơ thể

Trong thời gian quản lý, cơ quan có thẩm quyền được thực hiện việc xét nghiệm chất ma túy trong cơ thể theo quy định của pháp luật nhằm theo dõi tình trạng sử dụng ma túy.

Kết quả xét nghiệm là căn cứ để đánh giá hiệu quả quản lý, đồng thời xem xét việc áp dụng các biện pháp tiếp theo nếu có dấu hiệu nghiện ma túy.

2.3. Ngăn chặn hành vi gây mất trật tự xã hội

Trong quá trình quản lý, cơ quan chức năng có trách nhiệm:

• Phòng ngừa người sử dụng ma túy gây rối trật tự công cộng.
• Ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật.
• Bảo đảm an ninh, an toàn cho cộng đồng.

---

3. Thời hạn quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy

Theo Điều 23 Luật Phòng, chống ma túy năm 2021:

Thời hạn quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy là 01 năm, kể từ ngày Chủ tịch UBND cấp xã ban hành Quyết định quản lý.

Trong thời gian này, người sử dụng trái phép chất ma túy phải chấp hành các yêu cầu quản lý theo quy định.

Trường hợp thay đổi nơi cư trú

Nếu người đang bị quản lý chuyển nơi cư trú thì:

• Hồ sơ quản lý được chuyển đến địa phương mới.
• Thời hạn quản lý không được tính lại từ đầu.
• Thời gian quản lý tiếp tục tính đến khi đủ 01 năm.

---

4. Ai có thẩm quyền quyết định quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy?

Theo Luật Phòng, chống ma túy 2021, Chủ tịch UBND cấp xã là người có thẩm quyền ban hành quyết định quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy sau khi có đầy đủ căn cứ theo quy định.

Công an cấp xã là cơ quan trực tiếp tham mưu, theo dõi và phối hợp thực hiện việc quản lý.

---

5. Xác minh nơi cư trú của người sử dụng trái phép chất ma túy được thực hiện như thế nào?

Điều 41 Nghị định 105/2021/NĐ-CP quy định việc xác minh nơi cư trú là bước bắt buộc trước khi áp dụng biện pháp quản lý.

5.1. Người có nơi cư trú ổn định

Được xác định khi thuộc một trong các trường hợp:

• Đang sinh sống tại nơi đăng ký thường trú.
• Đang sinh sống tại nơi đăng ký tạm trú.
• Không xác định được nơi thường trú hoặc tạm trú nhưng sinh sống ổn định tại nơi ở hiện tại từ đủ 30 ngày trở lên và được Trưởng Công an cấp xã xác nhận.

5.2. Người không có nơi cư trú ổn định

Được xác định nếu thuộc một trong các trường hợp:

• Có đăng ký thường trú hoặc tạm trú nhưng không sinh sống tại địa chỉ đó và không xác định được nơi ở hiện tại.
• Gia đình cũng không biết nơi cư trú của người đó.
• Tra cứu dữ liệu quốc gia về dân cư và dữ liệu cư trú không xác định được nơi ở.
• Không có nơi thường trú, tạm trú và thời gian sinh sống tại nơi ở hiện tại dưới 30 ngày.

---

6. Thời hạn xác minh nơi cư trú

Khoản 3 Điều 41 Nghị định 105/2021/NĐ-CP quy định:

• Không quá 03 ngày làm việc kể từ ngày phát hiện hành vi sử dụng trái phép chất ma túy.
• Đối với vùng sâu, vùng xa, miền núi, hải đảo hoặc nơi đi lại khó khăn thì thời hạn tối đa là 10 ngày làm việc.

Việc xác minh phải được thực hiện khách quan, đầy đủ để tránh áp dụng sai đối tượng.

---

7. Người sử dụng trái phép chất ma túy có bị đưa đi cai nghiện bắt buộc ngay không?

Không.

Việc sử dụng trái phép chất ma túy và việc xác định một người là người nghiện ma túy là hai vấn đề hoàn toàn khác nhau.

Người sử dụng trái phép chất ma túy chỉ bị áp dụng biện pháp cai nghiện bắt buộc khi đáp ứng các điều kiện theo Luật Phòng, chống ma túy và các quy định có liên quan về xác định tình trạng nghiện.

Do đó, việc có kết quả xét nghiệm dương tính với chất ma túy không đồng nghĩa với việc người đó sẽ ngay lập tức bị đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc.

---

8. Quản lý người sử dụng ma túy có phải là xử phạt vi phạm hành chính không?

Không.

Biện pháp quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy là biện pháp quản lý hành chính mang tính phòng ngừa, hỗ trợ và giáo dục.

Đây không phải là:

• Hình thức xử phạt vi phạm hành chính.
• Biện pháp cưỡng chế.
• Biện pháp xử lý hình sự.

Mục tiêu của việc quản lý là giúp người sử dụng từ bỏ ma túy, giảm nguy cơ tái sử dụng và hạn chế các hành vi vi phạm pháp luật.

---

9. Một số câu hỏi thường gặp

Sử dụng ma túy một lần có bị quản lý không?

Nếu cơ quan có thẩm quyền xác định có hành vi sử dụng trái phép chất ma túy và đủ điều kiện theo Luật Phòng, chống ma túy thì người đó có thể bị áp dụng biện pháp quản lý.

Thời hạn quản lý có được tính lại khi chuyển nơi cư trú không?

Không. Thời gian quản lý được tính tiếp cho đến hết thời hạn còn lại.

Người bị quản lý có bị hạn chế quyền công dân không?

Biện pháp quản lý không làm mất hoặc hạn chế các quyền công dân hợp pháp, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

Người sử dụng trái phép chất ma túy có bắt buộc phải cai nghiện không?

Không phải mọi trường hợp đều phải cai nghiện. Việc cai nghiện bắt buộc chỉ được áp dụng khi đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định của pháp luật.

---

10. Kết luận

Quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy là biện pháp mang tính phòng ngừa được quy định trong Luật Phòng, chống ma túy năm 2021 nhằm giúp người sử dụng từ bỏ ma túy, hạn chế tái sử dụng và bảo đảm an ninh, trật tự xã hội. Thời hạn quản lý là 01 năm kể từ ngày Chủ tịch UBND cấp xã ban hành quyết định quản lý và được tiếp tục tính nếu người bị quản lý thay đổi nơi cư trú.

Việc hiểu đúng quy định pháp luật sẽ giúp người dân phân biệt rõ giữa quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy, cai nghiện bắt buộc và trách nhiệm hình sự, từ đó bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

---

Liên hệ – Luật sư Quảng Ngãi.org